در مزرعه سمزقند، کارگاههای دباغی، رونق فراوان داشت که بیشترشان موقوفه آستانقدس بود و بهاجاره دراختیار صاحبان این شغل قرار میگرفت.
اینجا شبهروستایی است که بین راه مانده است. میان آبادانی مشهد و اولین روستای خلج گیر افتاده است. هنوز خاطره حضور در مشهد در ذهنت کمرنگ نشده است که به این روستا میرسی. فضایی دلنشین برای عبور و سخت برای زندگی!
مزرعه شقا شامل سه قلعه به نامهای یزدیها، بالا و پایین بوده و سه صحرا و شش جفت زمین زراعی داشته است، اما تعیین مکان دقیق این اجزا نیز امکان ندارد. به نظر میرسد جمعیت ساکن شقا در اوج رونق، جمعیتی درخورتوجه بوده است
کوچه مهدی آباد ۹ و معابر دوروبر آن شانزده سال پیش، نام شهربه خود گرفت. با این حال در این گذر نه چندان عریض، هنوز رد پای روستا دیده میشود.
حاج «رمضانعلی اللهرسان» طرق را قدیمیترها خوب میشناسندش و بچهها نامش را از پدرانشان شنیدهاند.هرجا قدمی برای طرق برداشته میشود یا کاری راه میافتد، پای حاجی در میان است.
عباس غلامی را میتوان یکی از پیامآوران انقلاب در محله فردوسی دانست. او که در دهسالگی بهدلیل شغل پدر به شهر مهاجرت میکند، همانجا با انقلاب آشنا شده و بعداز آن، هممحلهایهای قدیمی خود در محله فردوسی را نیز با انقلاب آشنا میکند.
کی از مناطق بسیار مهم حاشیه مشهد قدیم که امروز به بخشی از محدوده ایستگاه راهآهن و فضاهای اطراف آن تبدیل شده است، مزرعه مشهور امینآباد است.
حسین جعفریپارسا و همسرش در گوشهای از خانه خود، فضایی سنتی ایجاد کرده و با سلیقه و ذوق خود، دست به ساخت پنجره چوبی و خانه روستایی گِلی زدهاند.
در جستوجوی درختان کهنسال دیار خراسان، به یک فهرست ۹ عددی رسیدیم که هیچکدام از آنها در مشهد قرار ندارند.
وقتی بقرآباد هنوز جزئی از شهر نشده بود، گردشگاه سنتی طلبهها بود. وعده غذایی خود را به آنجا میبردند، روی سبزهها مینشستند و از طبیعت لذت میبردند.
ریشسفیدان قدیمی منطقه، روایتهایی شنیدنی بیان میکنند از استقرار نادرشاه افشار و لشکرش در این محل و نگهداری سریر یا تخت طاووس، تخت پادشاهی محمد بابری، پادشاه هند که نادرشاه آن را به غنیمت آورد.
صفورا مالدار، حدود ۳۰ سال است که از روستا به شهر مهاجرت کرده، با اینحال آدابورسوم دیار خود را از یاد نبرده است و هنوز هم بخش مهمی از نیاز نان خانوادهاش را با دسترنج خود تهیه میکند.
آنطور که قدیمیهای محله میگویند، قلعه رده، مدرسهای داشته که دو اتاق کاهگلی با سقف چوبی برای درس و اتاقی نیز برای معلمها داشته است که از سپاه دانش برای درسدادن به اینجا میآمدند.
بخشی از محدودهای که امروز محله رسالت نامیده میشود، پیش از انقلاب اسلامی روستا یا قلعه صحرایی نام داشته است.
مسلم محله کوچکی است که برخی هنوز آن را با محله گاز یکی میدانند، درحالیکه از سال ۱۳۹۹ محدودهای بهصورت مستقل به محله مسلم اختصاص داده شده است.
مزرعههای شقا، باقرآباد (بُقراباد)، دنجان (دنگان) و خیرآباد چهار مزرعهای هستند که اگر نشانیشان را در اسناد با نقشه امروز مشهد تطبیق دهیم، متوجه میشویم در حدود محله فاطمیه قرار میگیرند.
نسلی که به آبوهوای اینجا عادت دارند و هویت خود را در قرقی شناختهاند، دل به شهر و زندگی شهری نمیدهند.
حاج محمد تیموری تنها بازمانده قدیمی روستای پاچنار است که همین جا متولد شده و سجلش گواه ۹۲ سالگی اوست.
کار بهورز روستا تنها مراقبت از نوزاد و تزریق واکسن نیست. آنها امید ساکنان یک آبادی هستند. وظایفشان بسیار است.
خیابان ابوذر، یعنی از ابتدای سیلو تا مسلم شمالی که به نام ابوذر غربی شناخته میشود، قدمتی در حدود ۴۰ سال دارد.