هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
دیدار رهبر شهید بهانه ساخت مستند شهدای محله خاتمالانبیا شد
با تماشای فیلم مستند ۱۴ دقیقهای از شهدای محله خاتمالانبیا درمییابیم که مقاممعظمرهبری، در سال۸۹، بهصورت غیرمنتظره با سهخانواده شهیدان محمود وطنخواه، قربانعلی جلایر و موسی محمودی شمسآبادی دیدارکردهاند.
۱۴دقیقه فیلم مستند از شهدای محله خاتمالانبیا در کارنامه فرهنگی محله ثبت شد. با تماشای این فیلم مستند که به بیان خاطرات هفت شهید محله میپردازد، درمییابیم که مقاممعظمرهبری، در سال۸۹، بهصورت غیرمنتظره با سهخانواده شهیدان محمود وطنخواه، قربانعلی جلایر و موسی محمودی شمسآبادی دیدارکردهاند؛ این همان موضوعی است که چندینسال است برای مستندساز محله، دغدغه ایجاد کرده تا این موضوع را در فیلمی مستند به تصویر بکشد.
اعضای تیم فرهنگی محله، طی دو روز، به دیدار خانواده هفت شهید رفتند و پای حرفهای بازماندگان شهدا نشستند. سیدحسن ایزانلو که تهیهکننده این فیلم و از هنرمندان محله خاتمالانبیا (ص) بهشمار میرود، به نمایش فیلمش در مسجد اماممحمدباقر (ع) و نیز به اینکه اهالی محلهاش، مخاطبان وی قرار گرفتهاند، میبالد.
اینکه قصد ساختن فیلم مستند از کجا آغاز شد و چه مراحلی را پشت سرگذاشت، جزوی از پشتصحنههای مراسم یادواره شهدای امسال محله خاتمالانبیاست؛ یادوارهای که بهخاطر مردمی برگزارشدنش، آن هم در محلهای کمبرخودار، شایسته تقدیر است.
تلاش تیم فرهنگی این محله، برای زندهنگهداشتن نام آنهایی است گه هرگز از یادها نمیروند. بهکلمهدرآوردن چگونگی این تلاشها، خواندنی است و حاصل گفتگو با فعالان فرهنگی محله.
حجتالاسلام مرتضی صدیقی، حجتالاسلام علی خدابنده، سیدحسن ایزانلو، اکبر سرابی، مهدی قربانی، رضا رحمتی، هادی شهنازی، مجتبی جهانبخش، علی امانی و مصطفی سرابی، اعضای تیم فرهنگی بودند که تمام تلاش خود را برای برگزاری یادواره شهدا به کار بستند.
با جمعآوری اطلاعات از خانواده شهدا شروع کردیم
هادی شهنازی، یکی از اعضای تیم برگزاری یادواره شهدا و جوانی است که به گفته خودش، ۲۷سال میشود در محله خاتمالانبیا (ص) ساکن است؛ به همین دلیل اهالی و ازجمله خانواده شهدای محله را بهخوبی میشناسد. خودش درباره این ارتباطهای اجتماعی و نیز قدمت محله خاتمالانبیا (ص) میگوید: «در گذشته، این محله، روستایی به نام «قلعهنو عوارض» بود.
من از همان کودکی، در اینجا رشد کرده و عضو پایگاه بسیج شهید کاوه شدم تا اینکه حاجآقاخدابنده، امامجماعت مسجد خاتمالانبیا (ص) من را بهعنوان مسئول فرهنگی مسجد انتخاب کردند؛ بهواسطه انجام همین کارها بود که با دیگر افراد فعال فرهنگی محله نیز آشنا شدم.»
شهنازی ماجرای شروع برنامه یادواره شهدای امسال را اینطور تعریف میکند: «صبح جمعه، بعداز دعای ندبه بود که اکبرآقای سرابی با من تماسگرفتند و گفتند فرمی را آماده کردهاند که باید مشخصات شهدای محله در آن نوشته شود. بعد، از من خواستند به در منزل خانواده هفت شهید محله مراجعه کنم و بعد از گفتگو با خانوادههای آنان، فرم را پر کنم. کار من از ساعت۹ صبح شروع شد.»
قرار نبود فیلم مستند ساخته شود
دو ساعت بعد، شهنازی با سرابی تماس میگیرد و میگوید کار جمعآوری اطلاعات شهدا به پایان رسیده است. سرابی، از یکسو از سرعت عمل او متعجب میشود و از طرف دیگر خوشحال از اینکه بخشی از کار انجام شده و میتوانند وارد مرحله بعد شوند.
شهنازی درباره روند کارش میگوید: «وقتی قرار شد برای مصاحبه به در منزل شهدا برویم، من فقط یک فرم داشتم و، چون روز جمعه بود، همه مغازههای تایپ و تکثیر بسته بود؛ به همین دلیل بههمراه یکی دیگر از بچههای محله، دفتری را برداشته و بدون هیچ مقدمهای کارمان را شروع کردیم.
ازآنجاکه من از قبل با خانوادههای شهدای محله آشنا بودم و آنها نیز به من شناخت داشتند، کار خیلی سریع پیش رفت و بهخاطر همکاری خانوادهها با ما، کار طی دو ساعت تمام شد.»
تا اینجای کار، اصلا قرار نبوده مستندی برای شهدا ساخته شود و برنامه تدارکدیدهشده، برگزاری مراسم معمول یادواره بوده، اما به گفته خود تیم فرهنگی، انگار قسمت بود امسال برنامهای متفاوت داشته باشند. ماجرا از این قرار بوده که وقتی اطلاعات شهدا در داخل دفتر جمع میشود، شهنازی برای گرفتن کپی از فرم اصلی، بهسراغ مغازه سیدحسن ایزانلو میرود. ایزانلو که مستندساز و هنرمند محله خاتمالانبیا (ص) است، وقتی از ماجرای کپی فرمها برای برگزاری یادواره شهدا مطلع میشود، مکثی میکند و بعد حرفی میزند که به شروع گام فرهنگی دیگری ختم میشود.
احساس کردم بهترین فرصت است
سیدحسن ایزانلو خودش میگوید: «وقتی فهمیدم قرار است برای شهدای محله یادواره برگزار کنند، بهنظرم رسید بهترین فرصت است تا کاری را که چندین سال است قصد انجامش را دارم، عملی کنم؛ بههمین دلیل پیشنهاد دادم که فیلم مستندی را برای خانواده شهدای محله تهیه کنیم.» پیشنهاد ایزانلو، همانجا تلفنی به سایر اعضای تیم فرهنگی اعلام میشود و همه موافقت میکنند و باتوجهبه فرصت اندک باقیمانده قرار میشود هرچهسریعتر کار شروع شود.
بین بچهها شور و اشتیاق زیادی بود
تا تاریخ یادواره که مصادف با ۲۶بهمن بوده، فقط سه روز فرصت بوده و باید کار زودتر شروع میشده است. بههمینخاطر، دیدار با خانواده شهدا برای تهیه فیلم مستند، از بعدازظهر همان روز جمعه آغاز میشود.
اکبر سرابی دراینباره میگوید: «تیم فرهنگی را خبردار و از ساعت ۳ تا ۱۲شب، با پنج خانواده شهید دیدار کردیم و از این دیدارها فیلم تهیه شد. دو شهید باقیمانده نیز برای شب بعد ماند که باز بعداز نماز شب، برای دیدار آنها رفتیم. ما هر سال، برنامه یادواره شهدا را برگزار میکنیم، اما امسال با شور و شوق بیشتری همراه بود و این اشتیاق، در بین بچهها دیدهمیشد.
با اینکه تمام بچهها مشغول کاروبار خودشان بودند و سرشان شلوغ بود، از وقت خود خیلی مایه گذاشتند؛ حتی وقتی قرار بود مثلا برای ناهار به منزل بروند، سفارش میکردند اگر در این بین، کاری پیش آمد، حتما به آنها اطلاع دهیم که برای کمک بیایند.»
از ساعت ۳ تا ۱۲شب، با پنج خانواده شهید دیدار کردیم و از این دیدارها فیلم تهیه شد
افتخار میکنم که مخاطبان اثرم، اهالی محلهام هستند
ایزانلو همراه تیم فرهنگی راهی میشود تا از دیدارها، فیلم تهیه کند و بعد از آن مستند موردنظر خود را بسازد، اما قصه ساخت این مستند، مربوطبه ماه بهمن امسال نبوده. ماجرا به مردادماه سال۸۹ برمیگردد و اتفاق پربرکتی که در محله خاتمالانبیا (ص) رخ داده.
ایزانلو از آن روزها اینگونه یادمیکند: «سال۸۹ در سفر جمکران بودم که اهالی به من زنگ زدند و گفتند اتفاق مهمی در محله افتاده. وقتی جریان را پرسیدم باخبرشدم که مقام معظم رهبری به دیدار سه خانواده شهید محله آمدهاند. افسوس خوردم که چرا آنجا حضور نداشتم.
از همان موقع بود که تصمیم گرفتم روزی، رد پای رهبری را در محله خودم به تصویر بکشم و این، به دغدغهای برای من تبدیل شد. وقتی چندی پیش، متوجه شدم قرار است یادواره شهدای محله برگزار شود، در ذهنم جرقهای زد که حالا زمانش رسیده و میتوانم ضمن اینکه به شهدا و خانوادههای آنان ادای دین کنم، دغدغه ذهنی خودم را هم جامه عمل بپوشانم.
او که هنوز از شادی ساخت فیلم مستند دیدار با خانواده شهدا مسرور است، شعف خود را اینطور توصیف میکند: «کار را که شروع کردم، خیلی انرژی داشتم و خوشحال بودم که همه عوامل این فیلم مستند، معتمدان محله هستند. ما درزمینه ساخت فیلم مستند، الگوهای برجستهای همچون شهید آوینی را داریم که در زمان جنگ و در خاکریزها مستند تهیه میکردند.
الان که ما در جبهه فرهنگی، مشغول مبارزه هستیم، باید از همین تریبون حرف بزنیم. اگر برای خانواده شهدا کار نکنیم، پس کجا باید دین خود را ادا کنیم! یکی از افتخاراتی که در جریان یادواره شهدای امسال، برای من شکل گرفت، این بود که مستند من در پایگاهی همچون مسجد نمایش داده شد.»
این هنرمند مردمی و متعهد محله خاتمالانبیا (ص) با اشارهبه جشنوارههای مختلف فیلم که با هزینههای کلان طی سال برگزار میشود، میگوید: «گرچه امکانات پخش فیلم در مسجد را نمیتوان با امکانات جشنوارهها مقایسه کرد، پخش فیلم در مسجد و برای عموم مردم، لذت فراوانی دارد که کاش همه فیلمسازان آن را تجربه میکردند.»
خانواده شهدا از حضور ما استقبال میکردند
این فیلم مستند در دو اپیزود، نُه و پنجدقیقهای آماده شده است. تلاش ایزانلو در این مستند، ادای دین به خانوادههای هفت شهید محله و بهخصوص بهتصویرکشیدن دیدار رهبری با خانواده شهیدان وطنخواه، جلایر و شهید محمودی بوده است. رمضانعلی نیکنام، محسن فغانیبایگی، نعمتا... میثمیپور و محمود احمدی، دیگر شهیدانی بودند که در روند برنامه بازدید، از آنان فیلم تهیه شد.
حجتالاسلام مرتضی صدیقی که امامجماعت مسجد اماممحمدباقر (ع) است، با تقدیر از تیم فعال فرهنگی محله میگوید: «برگزاری یادواره شهدا بعداز گذشت ۳۷سال از عمر انقلاب اسلامی، برای زندهنگهداشتن نام آنان ضروری است.
وقتی روز جمعه ۲۳بهمن، آقای سرابی به من زنگ زد و گفت قرار است برای دیدار با خانواده شهدا برویم، برنامههایم را سریع هماهنگ کردم. بعد دیدم که تیم فرهنگی محله، کامل آماده شده تا به امید خدا بتوانیم کار ارزندهای در این یادواره انجام دهیم.
نکته شایانتوجه این دیدارها، این بود که خانواده شهدا، استقبال خیلی خوبی از حضور ما در منزلشان میکردند؛ این درحالی بود که ما ساعتی بعداز تماس و بدون اینکه آنها از قبل آمادگی داشته باشند، به دیدنشان میرفتیم.»
دلخوشیم که تمام تلاش خود را برای شهدا به کار بستیم.
محله خاتمالانبیا (ص)، جوانان فعال و پتانسیلهای خوبی درزمینه انجام کارهای فرهنگی دارد. این نکتهای است که اکبرآقای سرابی، بهعنوان یکی از معتمدان بسیجی و فرهنگی محله، دست روی آن میگذارد و میگوید: «همین نیروها، سرمایه ما برای برگزاری این یادواره و نیز بقیه کارهای فرهنگیای هستند که دو مسجد خاتمالانبیا (ص) و اماممحمدباقر (ع) در طول سال برگزار میکنند.
این دو مسجد مثل بسیاری دیگر از مساجد سطح شهر، مستغلاتی برای کسب درآمد ندارند؛ به همین دلیل هزینههای برنامهها همیشه با توکل به خدا و کمک خیّران، تامین شده است. معتقدم کار فرهنگی، بهخصوص برنامههای ویژه شهدا، یا نباید انجام شود یا اگر برگزار میشود باید به بهترین شکل ممکن باشد. در اجرای برنامه امسال یادواره شهدا نیز بچهها سنگتمام گذاشتند. هرچند شایستگی شهدا بسیار بیشتر از سطح برنامههاست، ما دلخوشیم که دستکم تمام تلاش خود را بهکار بستهایم.»
افراد ولایتمدار، سرمایه این محله هستند
مراحل آمادهسازی فیلم مستند و نیز برنامهریزی برای سایر بخشهای یادواره، همه با شور و شوق تیم فرهنگی و طی کمتر از چهار روز انجام شده است. شاید بهدلیل نیت خالص همین بچهها بوده که باز هم بدون اینکه از قبل پیشبینی شده باشد، اتفاق خوب دیگری رقم میخورد.
حجتالاسلام خدابنده درباره این اتفاق میگوید: «ازطریق یکی از افرادی که در برگزاری یادواره نقش داشت، به ما پیشنهاد شد پرچم متبرک گنبد امامحسین (ع) و حضرتاباالفضل (ع) به مراسم آورده شود تا مردم از معنویت آن بهره ببرند؛ ما هم نهتنها از این پیشنهاد استقبال کردیم، بلکه آن را به فال نیک گرفتیم که شهدا به این یادواره نظر داشتهاند.»
خدابنده درباره دیدار با خانواده شهدای محله میگوید: «همان قدم اولی که برای این کار برداشتیم، تحول درونی خودمان را به دنبال داشت. درباره مقام والای شهدا بسیار میشنویم و فراوان حرف میزنیم، اما این گفتهها و شنیدهها را باید جایی عملی کنیم.
دیدار با خانوادههای شهدا، کمترین کاری است که میتوان دربرابر فداکاری و رشادتهای آنها انجام داد. محله خاتمالانبیا (ص) محدودهای کمبرخوردار است، اما سرمایههایی از افراد روشنگر و ولایتمدار دارد که به حضور آنها افتخار میکنیم.»
این فیلم مستند در دو اپیزود نه و پنج دقیقهای تهیه شده و درآن دیدار رهبری با خانواده شهیدان به چشم میآید
شهدا ما را دعوت کردند
مهدی قربانی افتخار میکند در محلهای زندگی میکند که مقام معظم رهبری به آنجا قدم گذاشته است. او میگوید: «بااینکه اینجا حاشیه شهر به شمار میرود، مردمی بسیار فرهنگی دارد که در همه برنامههای فرهنگی و مذهبی محله حضور پیدا میکنند.
خود من که در اجرای یادواره شهدا سعی کردم گوشهای از کار را به دست بگیرم، حسوحال خوبی را تجربه کردم و خاطرات دوران جنگ و فضای آن موقع، برایم زنده شد. ضمن اینکه خاطراتی که خانوادههای شهدا در دیدارها برای ما بیان میکردند، بسیار شنیدنی بود و ما را تحتتاثیر قرار میداد. من واقعا احساس میکردم شهدا به کار ما عنایت دارند و ما برای اجرای این خدمت انتخاب شدهایم.»
بیآلایشی خانواده شهدا، اشک به چشم ما میآورد
رضا رحمتی که مسئول فرهنگی مسجد اماممحمدباقر (ع) است، بههمراه همسرش، فاطمه نورپور که رابط فرهنگی بانوان محله و همچنین عضو شورای اجتماعی محله است، در برگزاری این یادواره نقش ایفا کردند. رحمتی میگوید: «خانواده شهدای محله را میشناختم، اما هیچوقت از نزدیک پای حرفها و درددل آنها ننشسته بودم.
طی دیدارهایی که با خانواده شهدا داشتیم تا آقای ایزانلو مستند آن را تهیه کنند، همه ما متاثر شدیم. مثلا یکی از مادران شهید، فرچه واکسی را که فرزندش، کفش خود را با آن واکس میزده هنوز نگهداشته بود.»
دربرابر رشادت شهدا، کار کوچکی بود
مجتبی جهانبخش که صدابردار تهیه فیلم مستند بوده است، شرکت در این برنامه را جزو وظایف خود میداند و میگوید: «وقتی ما آسایش امروزمان را مدیون رشادتهای شهدا هستیم، برگزاری یادواره به نام آنان، کمترین کاری است که انجام میدهیم.»
یادواره شهدای محله خاتمالانبیا (ص) ازسوی مسجد اماممحمدباقر (ع)، مسجد خاتمالانبیا (ص)، پایگاه بسیج شهیدکاوه و نیز با مشارکت شورا درحالی برگزار شد که علاوهبر اهالی محله، مسئولانی از بنیاد شهید، شورای اسلامی شهر، بسیج، شهرداری منطقه۱۰ و فرهنگسرای خادمالشریعه در آن حضور داشتند.
* این گزارش چهارشنبه، ۵ اسفند ۹۴ در شماره ۱۸۶ شهرآرامحله منطقه ۱۰ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
