کوچه ذوالفقار منشعب از کوچه سرشور یا فرعی شماره۲ خیابان اندرزگوی مشهد، یکی از کوچههای پیچدرپیچ است که انسان از تغییر جهتهای بسیار آن متعجب میشود.
خیابان سپهر، از شروع معبر تا تقاطع سپهر یک، روزگاری جزوی از باغ آستان قدس بوده است. اواخر دهه۸۰ فضای سبز این باغ پساز خیابانکشی و تعیین تکلیف به ساختمانهای مرتفع تبدیل شد.
خیابان معلم ۴ که به نام ابوالفضل بیهقی، مورخ معروف ایرانی، نامگذاری شده است، روزی محل کسب پررونقی برای خیاطان بود.
بیست سال پیش که به محله شریف آمد، همه خانهها ویلایی بود. از پنجرههای خانهاش زندان و بعدها پل صیادشیرازی را میدید.
کوچه جوادیه یک در نخستین نقشه مشهد به سال ۱۲۴۸ خورشیدی بدون نام است. بعدها بهدلیل وجود یخدانی در کوچه، مردم آن را به کوچه یخدان میشناختند.
معبر پیروزی۲۶ که از سمت دیگر به شهید فکوری۵۸ میرسد، به نام شهیدغلامرضا فرقانی نامگذاری شده است و در محله سرافرازان قرار دارد. در این کوچه، انواع کاربری مذهبی و فرهنگی، فضای سبز و تجاری دیده شده است.
در دهه۶۰ آب لولهکشی در محله نبود. ماهی یکبار برایمان آب میآوردند. البته قناتی در آیلند میانی بولوار شهیداصلانی فعلی بود که برای شستوشو از آن استفاده میکردیم. این قنات با آسفالتشدن بولوار از بین رفت.
اندکی پس از ایجاد مسجد منبرگلی در اواخر دوران قاجاریه، ابتدا خود این بنای مذهبی به دلیل منبر خاصی که برخی ماههای سال در کنار آن ایجاد میشد، به مسجد منبرگلی مشهور شد. در ادامه هم کوچه مسجد به همین نام شناخته شد.
اگر در ماه محرم و صفر، گذرتان به کوچه شیخصدوق ۱۳ در محله خیرآباد بیفتد، حداقل سیصدنفر از اهالی محله را خواهید دید که دوطرف پیادهرو روی صندلی نشستهاند و مراسم عزاداری برای اباعبدالله (ع) برگزار میکنند.
خیابان امامت ۲ معبری فرعی است در دل محله آزادشهر با درختان سرسبز و بناهای اعیانی! پنجاهسال پیش اسمش «خیابان اول آزادشهر» بود. بعدتر، آن را به نام «کوچه روبهروی پارک (ملت)» میشناختند.
این کوچه بهواسطه همجواری با حوضانبار بازار فرش بهنام حوض چهلپایه خوانده میشد و بیش از پنجاه خانوار داشت که امروز کمتر از انگشتان یک دست خانوار در آن باقی مانده است.
سالهای عمر این کوچه به تازگی در محدوده سهرقمیشدن قرار گرفته است و تعداد نامهایی که در این دوران بدان شناخته شده، درخورتأمل است. این کوچه به نام حاج ابراهیم چاووش خوانده میشده است.
کوچه شهیدقویپیکر جزوی از محله تلگرد است که قدمتی باستانی دارد و با نام «تیرگرد» یا «تیرآباد» در دوره اشکانیان ساخته شده است. البته نام این روستای تاریخی از سده دوازدهم قمری در وقفنامهها به چشم میخورد.
حمام بلور را که ساختند، دیگر کسی به حمام قدیمی نمیرفت. حاجتقی خدادادی و حاجآقا ابراهیمزاده مالکان حمام بودند. آنها برای تبلیغ حمام، یک ماشین فولکسواگن گرفته بودند.
کوچه شهید شوشتری ۱۰ حدود یکدهه پیش در طرح خیابانکشیهای جدید از بنبست خارج شد. قبل از آن، از سمت پنجراه و ابتدای فرعی شیخبرپا راه داشت و نامش در کلام پیرهای محل، «حیدر خردو» بود.
کوچه شهید فلاحی ۱۹.۴ بخشی از محله فرهنگیان است؛ معبری که قدمت ساختوساز در آن به اوایل دهه ۷۰ برمیگردد، این کوچه ششمتری دارای انواع کاربری فرهنگی، مذهبی فضای سبز و تفریحی است.
مهمترین اتفاق تاریخی در مزرعه الندشت که پیوندی مهم با تاریخ پرفرازونشیب شهر مشهد دارد، نبرد سخت و سنگین ماه محرم سال۱۱۴۳ ق است که بیرون از دروازه ارگ میان مهاجمان افغان و مدافعان شهر درگرفت.
بخش بزرگی از دیواره جنوبی و انتهایی کوچه آخوند خراسانی۷ به ساختمان کنسولگری پاکستان اختصاص دارد. این ساختمان که در گذشته کنسولگری بریتانیا بوده از قدیمالایام به «کوچه پشت کنسولگری» معروف بوده است.
کوچه مهر مادر ۱۹ با ساکنانی معمولا قدیمی، فضایی مناسب برای زندگی اجتماعی دوستانه و مسالمتآمیز فراهم کرده است. حضور پایگاههایی با شالوده دینی مثل مسجد نیز باعت تقویت ارتباطات اهالی شده است.
کوچه توس ۱۸۷ یکی از معابر محله کلاتهبرفی است که دو دهه از شکلگیری آن میگذرد. تا پیش از سکونت اهالی روستای اکبرآباد در این معبر، اراضی آن تحت کشت گندم و جو و صیفیجات بود.