فرزندان امام (ره) در کانون جهادگران شهرک شهید رجایی مشهد

 ما به بعضی‌ها خیلی مدیونیم. آن‌هایی که حق زیادی به گردنمان دارند و چنان با عشق و حرارت برایمان دل می‌سوزانند و تلاش می‌کنند که گاه فراموشمان می‌شود قدردانی کوچکی از زحمات بی‌اندازه‌شان داشته باشیم.

 کانون فرهنگی فرزندان امام از سال ۸۰ زیر نظر کمیته امداد امام خمینی (ره) در شهرک شهید رجایی شروع به فعالیت کرده و ظرفیت بالقوه زیادی را در دل خود دارد. اما اهمیت این کانون بیشتر از این حرف‌هاست.

رسوب انواع آسیب‌ها درمناطق کم‌برخوردار چهره متفاوتی به این محدوده بخشیده است. آدم‌هایی که اعتیاد، آن‌ها را از اطرافشان دور کرده است. گذشته‌شان تاریک است و حالشان سیاه. اما خیلی‌هایشان امیدوارند آینده‌ای متفاوت داشته باشند.

کنار همه آسیب‌ها و در روزگار بی‌مهری، هنوز آدم‌هایی به حکم انسان بودن و انسانیت محکم پای کار ایستاده‌اند و از هیچ تلاشی دریغ ندارند.

وجود مجموعه‌های فرهنگی و ورزشی در دل جزیره‌های سرگردان و جدا افتاده از شهر یک جور امید به ماندن و بودن می‌دهد. امید به زندگی برای بچه‌هایی که فرزند طلاق‌اند. برای دانش‌آموزانی که پدرشان را اعتیاد از پا درآورده است، برای کودکانی که پدرشان دربند و زندانی است، اما آن‌ها هم آرزوی خوب زندگی کردن دارند.

قدم زدن در مناطق کم‌برخوردار، کنار مردمانی که خسته‌اند و رنج زیستنشان مبالغه ندارد، اگرچه کام را به خاطر رنج آدم‌هایش زهرآگین می‌کند، اما شور و شعف جوان‌هایی که بسیج شده‌اند تا روی دیگر زندگی را به آدم‌های این حوالی هدیه کنند، پر از حس تازگی است.

آن‌هایی که امید را به رگ‌های خشکیده تزریق می‌کنند تا فردا‌های روشن‌تری در انتظار بچه‌های محله‌ای باشد که جزو مناطق کم‌برخوردار به حساب می‌آید.

این نام الحاق شده به محدوده‌ای است که جمعیتش کم نیست و جهادگران کمیته امام خمینی (ره) را به این فکر انداخته است که زهر آسیب‌های اجتماعی را که روزبه‌روز پر رنگ‌تر می‌شود، با فعالیت‌های فرهنگی بگیرند.

پویا کردن فعالیت‌های فرهنگی

کانون فرزندان امام (ره)، وابسته به کمیته امداد امام خمینی (ره)، در کوچه پس‌کوچه‌های شهرک شهید رجایی به همین منظور پا گرفته است؛ برای پویا کردن فعالیت‌های ورزشی، هنری و فرهنگی در محدوده‌ای که خیلی از ساکنانش در مهلکه اعتیاد دست و پا می‌زنند. آمار طلاق از مرز هشدار گذشته است و خانواده‌های جوان و نوپا در آستانه فروپاشی‌اند و....

آدم‌هایی که وقتی روی آن‌ها فوکوس می‌کنی و نفس به نفسشان زندگی، می‌بینی از جنس خودت هستند؛ فقط به جبر زمانه کمی تنگدست‌ترند. این کانون با تلاش جهادی در دهه ۸۰ پا گرفت و امروز با تجربه شانزده‌ساله حرف‌های زیادی برای گفتن دارد.

خدمت خالصانه در منطقه کم‌برخوردار

بین اهالی «حر» نام‌آشنا و معروف است. لابه‌لای کوچه‌های تو‌به‌تو از هر کس نشانش را بگیری انگشت اشاره‌اش ختم می‌شود به ساختمانی که چندطبقه است و رفت‌و‌آمد بچه‌های قدونیم‌قد نشان از دایر بودن کلاس‌های آن دارد.

سید حسین سجادی ارجمند، مدیر این مجموعه است و با وجود فشردگی کار‌ها وقتی را برای گفتگو با ما خالی می‌کند. سجادی جوان است و پر انرژی. به گفته خودش سی‌وچند سال تجربه کار فرهنگی در حوزه‌های مختلف را داشته است، اما اقرار می‌کند که کار با بچه‌های مناطق کم‌برخوردار لطف دیگری دارد.

حضور افراد دغدغه‌مند شبیه او در مجموعه باعث شده تا باور کنیم همچنان کسانی هستند که نسبت به مشکلات این محدوده بی‌اعتنا نباشند. آن‌هایی که فرصت کار در نقطه‌های دیگر شهر را دارند، اما می‌دانند خالصانه خدمت کردن برای این مردم اجر دیگری دارد.

با گفته‌های او تاریخچه کوتاه کانون فرزندان امام (ره) را ورق می‌زنیم و آن را بر می‌گردانیم به روز‌هایی که همه به تکاپو افتاده بودند تا قدمی هر چند کوچک برای رفع مشکلات بردارند.

قبل از هر توضیحی می‌گوید: کانون زیرمجموعه اداره ۶ کمیته امداد است و پشت بندش می‌آورد: تصور خیلی‌ها از فعالیت‌های کمیته امداد امام شاید در حد همان کمک‌های نقدی باشد، در حالی‌که محور فعالیت‌های این مجموعه فرهنگی است و فعالان این حوزه اساس کارشان را بر این مبنی قرار داده‌اند.

مجموعه‌ای از معضلات فرهنگی و اجتماعی

سجادی در ادامه به توصیف شرایط این نقطه از شهر می‌پردازد و می‌گوید: اعتیاد و فقر انگار دو سر یک کلاف باشند که بی‌وقفه بر هم تأثیرگذارند. فقر معلول اعتیاد است و این گزاره قطعی است و ما در محدوده‌ای شروع به کارکرده‌ایم که این معضل نفس خیلی از خانواده‌ها را به شماره انداخته است و بدتر از آن اینکه سن ابتلا به آن تا مرز دبستان و ابتدایی کاهش یافته است.

او ادامه می‌دهد: شهرک شهید رجایی و باهنر دارای پر جمعیت‌ترین مددجویان کمیته امداد است که به نوعی یا پدر از دست داده‌اند یا پدر دچار بیماری صعب‌العلاج است، پدر و مادر از هم جدا زندگی می‌کنند و سرپرستی به عهده مادر است. اگر هیچ کدام از این‌ها نباشد، مددجویان سالمندان و بیمارانی هستند که استطاعت مالی ندارند و نیازمند کمک‌اند؛ خانواده‌هایی با مجموعه‌ای از معضلات فرهنگی و اجتماعی.

این‌ها را برای چندمین بار و به تأکید به زبان می‌آورد تا ضرورت فعالیت‌های فرهنگی را در این محدوده نشانمان دهد.

تأکید بر کارآفرینی

سجادی از برنامه‌های گسترده این کانون در حوزه آموزشی، هنری، تحصیلی و مشاوره مختلف خبر داده، ادامه می‌دهد: درکنار دانش‌آموزان امکانات استفاده خانواده‌های آن‌ها نیز از این برنامه‌ها فراهم شده است؛ به گونه‌ای که علاوه بر مشاوره‌های تحصیلی، مادران و دختران جوان در آستانه ازدواج مهارت ورود به زندگی را آموزش می‌بینند؛ مهارت ارتباط گرفتن با هم را.

او با این اشاره کوتاه یادآور می‌شود: در کنار این موضوع مسئولان کمیته امداد امام خمینی (ره) بر کارآفرینی تأکید دارند که این موضوع تشکیل کلاس‌هایی را در زمینه آموزش قارچ، آشپزی، قالیبافی، سفره‌آرایی، عروسک‌سازی و طراحی روی شیشه موجب شده است.

علاوه بر این، دوره‌های آموزشی برای پسران در زمینه تعمیر موبایل، آموزش آرایشگری و تراش سنگ‌های قیمتی برگزار می‌شود که با استقبال مخاطبان همراه بوده است؛ به گونه‌ای که بعد از گذراندن این دوره با ارائه مدرک فنی و حرفه‌ای می‌توانند مشغول به کار شوند و درآمدزایی داشته باشند.

به گفته این مسئول برنامه‌های قرآنی از اولویت فعالیت‌های فرهنگی است که در زمینه‌های روخوانی، روان‌خوانی تجوید و حفظ انجام می‌شود.

کلاس‌های اعتقادی و احکام و سیره رضوی هم در راستای آشنایی اصولی مددجویان با مبانی اعتقادی است.

سجادی از لابه‌لای فعالیت‌های گسترد‌ه‌ای که در این مجموعه انجام می‌شود، به ورزش نیز اشاره می‌کند. او ضمن اشاره کردن به اینکه ورزش از دیگر اولویت‌های مجموعه است، توضیح می‌دهد: برگزاری کلاس ورزشی برای بانوان و دیگر مددجویان همراه با جشنواره‌های ورزشی انگیز‌ه‌ای برای حضور مددجویان در این کلاس‌ها شده است.

جدا از همه این‌ها گروه سرود این مجموعه حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و به عنوان یکی از گروه‌های شناخته شده در سطح استان مطرح است که در برنامه‌های مختلف اجرا دارد.

سجادی تعداد مددجویان را در ایام تابستان و اوقات فراغت از تحصیل ۴۰۰ تا ۵۰۰ عضو اعلام می‌کند و یادآور می‌شود: این تعداد در ایام تحصیل کمتر می‌شود؛ با این حال باز هم استقبال خوب است. به‌ویژه کلاس‌های تقویت درسی و مشاوره تحصیلی که با رغبت از طرف آن‌ها دنبال می‌شود.

رتبه‌های برتر، فرزندان امام

خوبی مجموعه در این است برخی از مددجویان لباس خدمت می‌پوشند و کار را دست می‌گیرند.

مثل یکی از آن‌ها که حافظ قرآن است و حالا مربی کلاس‌های قرآنی. مدیر مجموعه با این توضیح کوتاه یادی از رتبه‌های مختلفی می‌کند که الصاق شده به نام کانون فرزندان امام است؛ از کسب رتبه اول جشنواره بین‌اللملی امام رضا (ع) گرفته تا رتبه اول کشوری در جشنواره سرود‌های انقلابی و.... او به آینده این مجموعه خوشبین و امیدوار است.

خوابی که تکانم داد

از بین صحبت‌های سجادی می‌شود فهمید که دفتر سه طبقه این مجموعه استیجاری است و البته آن‌ها امیدوارند یک از نیکوکاران اندوخته‌اش را برای فرهنگ این بخش شهر سرمایه‌گذاری کند و بتوانند مجموعه‌ای داشته باشند بدون دغدغه هزینه اجاره.

او و همه تیمی که خدمتگزار بچه‌های حاشیه هستند، همیشه از خدا می‌خواهند که این توفیق بزرگ را از آن‌ها نگیرد.

سجادی می‌گوید: آدم‌های اینجا در خانه‌های کهنسال و فرتوت و کوچک و قدیمی زندگی می‌کنند، اما معرفتشان یک دنیا ارزش دارد.

دلش می‌خواهد از ماجرایی تعریف کند که همیشه در ذهنش ماندگار خواهد ماند و عنوان می‌کند: یک روز وقت نماز از علی که نوجوانی ده‌یازده‌ساله بود، خواستم در صف جماعت حاضر شویم. علی بهانه وضو گرفتن را آورد و گفت: تا شما بروید، من هم می‌آیم، اما نماز تمام شد او نیامد و چند روز بعد هم. دیدم رغبتی برای شرکت در نماز نشان نمی‌دهد، سعی کردم رفاقتم را با او بیشتر کنم.

تا اینکه از روی صحبت‌هایش متوجه شدم که نماز خواندن بلد نیست. می‌گفت: کسی نیست نماز خواندن را یادم دهد. خودم را موظف به انجام این کار کردم. چند روزی مشغول یاد دادن شدم و علی نمازخوان شد. چند هفته‌ای گذشت که یک روز علی با اشتیاق جریان خوابی را که دیده بود، برایم تعریف کرد و گفت: خواب دیدم شما لباس احرام پوشیده‌اید و داخل یک مسجد ایستاده‌اید. این خواب عجیب تکانم داد و حالا دیگر یقین کرده بودم، خدمت در این محدوده اجر دیگری دارد.»

صحبت‌های سجادی تقریبا تمام شده است. ورود به کوچه‌های تودرتو که آدم مسیر برگشتش را گم می‌کند، نشان می‌دهد غم، تلخی، گلایه و سیاهی، قرین شادی، شیرینی، سرخوشی و سفیدی است و زندگی آدمیان از ازل تا اینک با همین تضاد جریان داشته است و ادامه دارد.

حسین غنچه، رئیس اداره ۶ کمیته امداد امام خمینی (ره)، درباره این مجموعه می‌گوید: کمتر کسی است که نام این مجموعه را نشنیده باشد و آن را نشناسد، اما خیلی‌ها از گستره فعالیت‌های کمیته امداد بی‌اطلاع‌اند و نمی‌دانند دغدغه و محور کاری مسئولان این مجموعه برنامه‌های فرهنگی است و متولیان ما برای اجرای شایسته آن در حال تلاش‌اند.

چرا که برایشان مسلم است بزه و آسیب‌های اجتماعی به ضعف در حوزه فرهنگ بر می‌گردد و اگر فرهنگ قوت گیرد جرم، بزه و ناهنجاری‌های اجتماعی مناطق کم‌برخوردار کم‌رنگ می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: آن‌هایی که دغدغه این آدم‌ها را دارند و کار از دستشان بر می‌آید، کوتاهی نکرده‌اند؛ نظیر خدماتی که در حوزه کانون فرزندان امام داده می‌شود؛ مجموعه‌ای که در ۱۲ ماه سال فعال است و متناسب با هر فصلی برنامه ارائه می‌کند.

این مسئول از نیکوکاران و دوستداران به خدمت در مناطق محروم می‌خواهد در برخی از برنامه‌ها نظیر بازدید از خانواده بیماران زمینگیر همراهشان باشند تا از نزدیک مشکلات و کم و کاستی‌های زندگی آن‌ها را حس و لمس کنند.

غنچه از برنامه‌های خوبی که برای خانواده‌های مددجویان در حال پیشبینی است خبر می‌دهد و می‌گوید: در حوزه مسکن اتفاقات خوشایندی برای مددجویان در حال انجام است که به وقتش رسانه‌ای و اعلام می‌شود.

*این گزارش دوشنبه ۱۴ اسفند ۱۳۹۶ در شماره ۲۸۴ در شهرآرامحله منطقه ۶ چاپ شده است.