مسجد کرامت پاتوق انقلابی‌های به نام مشهد بود

مسجد کرامت در محله بالاخیابان مشهد را تقریبا همه مردم مشهد می‌شناسند و جز و یکی قدیمی‌ترین مساجد در شهرمان است که علاوه بر اهالی محل و کسبه که برای اقامه نماز به مسجد رفت و آمد دارند به دلیل نزدیکی که با حرم علی‌بن موسی‌الرضا (ع) دارد، پذیرای زائران نیز می‌باشد. این مسجد در دوران پهلوی به دلیل نزدیکی به حرم امام رضا (ع) و چهارراه شهدا که مرکز راهپیمایی‌ها و جریان‌های انقلابی بوده است وحضور بزرگانی همچون مقام معظم رهبری، آیت ا... واعظ طبسی و شهید هاشمی‌نژاد درخور روز‌های پر از هیجانی را تجربه کرده است.

خانه حاجی کرامت!

قدیمی‌ها نقل می‌کنند: مسجد کرامت خانه مسکونی «حاجی‌کرامت» بود که آن را وقف نمود. حیاط این منزل بسیار بزرگ بود که بعد سقفی روی حیاط زدند و طبقه بالا را به حسینه تبدیل کردند و سقف طبقه پایین هم کمی بعد چیده شد. گویا فقط یک سالن به عنوان مسجد وقف شده است که صیغه آن را هم مقام معظم رهبری خوانند، اما بعد‌ها حاجی کرامت کل خانه‌اش را وقف این کار می‌کند و خودش اسباب خانه و زندگی را بر می‌دارد و می‌رود به محله آب و برق.

مسجد کرامت خانه مسکونی «حاجی‌کرامت» بود که آن را وقف کرد. حیاط این منزل بسیار بزرگ بود

حاجی کرامت دو سنگ قبر برای خودش و همسرش در وسط مسجد گذاشته و به آیت‌ا... خامنه‌ای گفته بود: بچه‌ای ندارم من هستم و زنم و تمام دارایی‌مان همین خانه است که می‌خواهم وقف کنم، اما چگونه می‌توانیم در همین‌جا دفن شویم. ایشان نیز گفته بودند: «از همکف تا یک‌طبقه را به عنوان مسجد وقف کنید.» در حال حاضر قبر حاجی کرامت و همسرش در کنار دیوار مسجد کرامت است.

اولین جرقه‌های یک شور انقلابی

اولین شعار‌های «مرگ بر شاه» را بر دیوار‌های سرویس‌های بهداشتی این مسجد نوشته شد و هنگامی که ماموران ساواک متوجه شدند به مرحوم کرامت اخطار داده بودند که او گفته بود: نمی‌توانم در‌های مسجد را ببندم. اگر راست می‌گوید خودتان یک مامور بگذارید! در آن زمان مقام معظم رهبری این مسجد را به عنوان یکی از پایگاه‌های خودشان برای تبلیغات قرار داده بودند و علاوه بر اقامه نماز با مردم صحبت کرده و آیاتی از قرآن، صحیفه سجادیه و یا نهج‌البلاغه را تفسیر می‌کردند.

ورود رهبری به مسجد کرامت

در آن دوران مقام‌معظم رهبری جوانی ۳۲ ساله بودند که در مسجد امام حسن‌مجتبی (ع) به اقامه نماز می‌پرداختند چرا که آن مسجد در نزدیک منزلشان در خیابان «دانش» قرار داشت. اما بعد با آشنایی حاجی کرامت و حاجی غنیان با مقام‌معظم رهبری از ایشان می‌خواهند که برای اقامه نماز به مسجد کرامت بیایند.

ایشان در خاطراتشان از این مسجد می‌نویسند: در آغاز که نماز را در این مسجد شروع کردم، ساختمان عبارت بود از یک اتاق کوچک که نمازگزاران و مستمعینش هم بیشتر از دو صف، شش نفری تشکیل نمی‌شدند که بیشتر آنها را پیرمرد‌ها و کسبه اطراف مسجد تشکیل می‌دادند، روزی بعد از نماز روبه آنها کردم و گفتم: در این چند‌روزی که اینجا هستم، حقی شما بر گردن من دارید و من هم حقی برگردن شما.

حق شما این است که من برایتان حرفی بزنم و حدیثی بخوانم و حق من برشما این است که حرف‌هایم را به گوش دیگران برسانید که آنها با خوشحالی قبول کردند و زمانی نگذشت که آوازه این مسجد به تمام شهر رسید و آ‌نقدر جمعیت زیاد شد که مقداری به آن فضا اضافه کردند و مسجد بزرگ‌تر شد.

دست ساواک خالی مانده بود!

حضور آیت‌ا... خامنه‌ای به عنوان امام جماعت در این مسجدعامل رونق، برگزاری جلسات تفسیر قرآن و سیره اهل بیت (ع) و تشکیل شورای انقلاب بود. در این مسجد شورایی با حضور مقام معظم رهبری، آیت ا... واعظ طبسی و شهید هاشمی‌نژاد تشکیل شد که جریان‌ها انقلابی اعم از چاپ و تکثیر اعلامیه‌های امام خمینی (ره)، پیگیری جریان مبارزاتی انقلاب، انعکاس اخبار و رویداد‌ها و برنامه‌های انقلاب در سایر شهرستان‌ها و سیاستگذاری برای ادامه مبارزات انقلاب در این شورا و مسجد انجام می‌گرفت.

مقام معظم رهبری با درایت خود فعالان در مسجد را به سه قشر تقسیم کرده بودند که شامل حوزوی‌ها، بازاری‌ها و دانشجویان می‌شوند. البته به دلیل فضای بسته آن زمان اقتضا می‌کرد، افراد گروه‌های مختلف یکدیگر را نمی‌شناختند و از طرق مختلف شناسایی و برای فعالیت به مسجد کرامت دعوت می‌شدند.

کار‌ها و امور دیگر نیز از نظم خاص خود برخوردار بود. به عنوان مثال: برخی از افراد مسئول ضبط جلسه‌های و سخنرانی‌های آقا بودند که تفسیر‌های ایشان کاست‌های زیادی موجود است. عده‌ای نیز در مسجد بودند که با نظارت آقا به خانواده‌های دستگیرشدگان کمک‌رسانی انجام می‌دادند و مواد خوراکی را به در خانه‌ها این افراد می‌رسانند. در تمام این سال‌ها ساواک این مسجد را تحت نظر داشت و مامورانی را به صورت‌های مختلف به جلسه‌های می‌فرستاد، اما چون همه اهل مسجد حواسشان بود نمی‌توانستند نقطه ضعفی بگیرند.

این مسجد بعد از انقلاب نیز به عنوان یکی از مساجد محوری به فعالیت‌های خود ادامه داده است. هنوز که وارد مسجد می‌شوی می‌توانی در گوشه گوشه‌ی آن صدای نجوای انقلابی‌هایی را بشونی که زمزمه‌هایشان در زمستان ۵۷‌به فریاد تبدیل شد.

*این گزارش دی ماه سال ۹۰ در شماره ۵ شهرآرامحله منطقه ثامن چاپ شده است.