تاریخ بلورین مشهد

تدوین و تصویر: محمدرضا فنایی| نیم‌قرن پیش، در خیابان دانشِ آن روز‌ها ــ که امروز «علامه مصباح یزدی» نام دارد ــ پاساژی شکل گرفت که آرام‌آرام چهره یک محله را تغییر داد؛ «پاساژ بلور». جایی که از سال ۱۳۵۵ با خرید قسطی آن توسط صنف بلورفروشان، به قلب تپنده فروش عمده بلور و چینی در مشهد بدل شد و کوچه علامه مصباح‌یزدی ۴ را به «سرای بلور» معروف کرد.

پیش از آن، بلورفروش‌ها در دو کاروان‌سرا در امتداد بازار بزرگ و مقابل مسجد گوهرشاد فعالیت می‌کردند؛ «سرای معاون صنایع» و «سرای بانک». با تخریب فلکه حضرت در اوایل دهه ۵۰، کسبه ناچار به جابه‌جایی شدند و سرانجام این پاساژ را به‌عنوان پایگاه تازه خود انتخاب کردند. مغازه‌ها با قرعه‌کشی میان کسبه تقسیم شد و در دهه ۶۰، پاساژ به اوج رونق رسید؛ تا جایی که مرکز اصلی بلورفروشان شهر شناخته می‌شد.

مطلب مرتبط سرای بلور، هنوز در بازار لوازم خانگی مشهد می‌درخشد

پاساژ بلور هنوز هم حال‌وهوای قدیمش را حفظ کرده؛ راهرو‌های باریک، گاری‌هایی که کارتن‌های لیوان و چینی را جابه‌جا می‌کنند، انبار‌های بالاسری و مغازه‌هایی که بیشتر با نام صاحبانشان شناخته می‌شوند تا تابلو‌های پرزرق‌وبرق. اینجا از زمین‌های قدیمی اصطبل و گاوداری به بازاری ریشه‌دار رسید؛ بازاری که آتش‌سوزی دهه ۷۰ را هم پشت سر گذاشت و همچنان با مشتریان عمده شهرستانی نفس می‌کشد.

سرای بلور فقط یک پاساژ نیست؛ تکه‌ای از حافظه اقتصادی مشهد است که نسل به نسل، پشت ویترین‌های ساده‌اش ادامه یافته است.