هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
بیست سال آموزش قرآن در مکتب زلال وحی
علی رنجکش| محله بالاخیابان مشهد به لحاظ نزدیکی به بارگاه ملکوتی رضوی و مجاورت ایستگاه راهآهن مشهد، برای سکونت دائم و موقت، همواره مورد توجه مجاوران و زائران امام رضا (ع) بوده و هست. شاید همین همجواری با امام و زائر امام باشد که از دیرباز تدین و اخلاق را بهعنوان دو شاخصه اصلی ساکنان این محله تعریف کرده است؛ تدین و اخلاقی که بهعنوان دغدغههایی اساسی در بیشتر شئون زندگی مردم امروز اینجا بهچشم میآید؛ از کاسبیشان گرفته تا تربیتبچهها.
دو مقولهای که اگر میان مردم محله جستوجو شوند، به یک نتیجه واحد منتج میشوند و آن اینکه هردوی اینها (تدین و اخلاق) برآمده از قرآن و آموزهها و تعلیمات قرآنی هستند. بیشک چنین چیزی دوام نمییافت جز با آموزش؛ آموزشی که گاه در خانههای خود اهالی اتفاق میافتد، گاه در مدارس، مساجد و مکاتب مذهبی محله.
یکی از مکاتب مذهبی محله بالاخیابان، مجموعه فرهنگی «زلال وحی» است که توسط حجتالاسلام معماریانی بنیان گذاشته شده است، مکانی کوچک و گرم در انتهای بهجت ۲۳.
شروع بهکار موسسه فرهنگی زلال وحی به ۲۰ سال قبل بازمیگردد؛ روزهایی که فقط چند کلاس برای آموزش روخوانی و تجوید نونهالان داشت. امروز هم پس ازگذشت دودهه با گسترش فعالیتهای مستمر و ثمربخش قرآنی خود، تبدیل به فضایی بالنده و پویا با فعالیتهای تخصصی بیشمار قرآنی شده است. همینهاست که حجتالاسلام والمسلمین محسن قرائتی را واداشته در بازدیدی که از موسسه داشته بگوید «مجموعهای با کارکردهای بسیار بزرگ و در حدواندازه کشوری و حتی بینالمللی.»
آغاز کار با استخراج ۴ هزار موضوع از قرآن
کمی زودتر از وقت دیدار میرسم، حاج آقای معماریانی در حال تدریس است و من مجال آن را دارم که سرحوصله کلاس درس را تماشا کنم که همان اتاق کار اوست با کتابها و جزوههای آموزشی قرآنی بیشمار.
باب گفتوگو باز میشود و معلم ۴۳ ساله محله ما خودش را رضا معماریانی معرفی میکند؛ رضایی که از دوران نوجوانی به مباحث دینی و قرآنی علاقهمند میشود و به دنبال آن از محضر استادان بزرگ این حوزه کسب فیض میکند تا به مرور به عالم طلبگی و روحانیت وارد شود.
حجتالاسلام معماریانی از آن آدمهایی است که نقاشی و خطاطی را میشناسد، به مبانی کامپیوتر هم مسلط است، اما بیشتر از همه اینها اهل آموزش قرآن است؛ خودش میگوید: از حوزه که فارغالتحصیل شدم فضایی پیش آمد که تدریس هم بکنم. در سالهای گذشته در مراکز مختلف قرآنی مشهد تدریس داشتهام و همچنین به شهرهای زیادی برای آموزش و تبلیغ اعزام شدهام، حتی مدتی را به عنوان مبلّغ و مدرس در افغانستان گذراندهام.
معماریانی نقاشی و خطاطی را میشناسد، به مبانی کامپیوتر هم مسلط است، اما بیشتر اهل آموزش قرآن است
این مدرس قدیمی در توضیح شکلگیری موسسه فرهنگی زلال وحی اضافه میکند: من تجربه آموزش داشتم، اما همیشه به دنبال تشکیل قالبی نو در عرصه آموزش و پژوهش قرآن بودم که از قالبهای کهنه و قدیمی جدا باشد، با همین انگیزه بود که موسسه شکل گرفت.
او ادامه میدهد: برای رسیدن به نوآوری مد نظرم، استخراج بیش از ۴ هزار موضوع اجتماعی در حوزههای مختلف آیین فرهنگی شهروندی را از قبیل سبک زندگی اسلامی قرآنی، همسرداری از نگاه قرآن و...، در اولویت برنامههای موسسه قرار دادیم و بهواسطه پرداختن به آن نهتنها فضاهای جدیدی در این حوزه باب و باز شد که با استقبال خوبی هم از سوی مردم منطقه روبهرو شدیم.
آموزش ۵ هزار نفر تا امروز
آقای معماریانی، ساختار مجموعه زلال وحی را به لحاظ کارکرد به پنج بخش تقسیم میکند؛ «موسسه، با پنج معاونت آموزش، پژوهش و تحقیقات، اداری مالی، فرهنگیهنری و طرح و برنامه اداره میشود.»
او سپس در توضیح کار موسسه میافزاید: در حوزه آموزش، مبانی مختلف روخوانی، تجوید و حفظ قرآن را در سطوح مختلف برعهده داشته و داریم بهگونهای که تا امروز ۵ هزارنفر در دورههای مختلف آموزش قرآن ما شرکت کردهاند.
او ادامه میدهد: در حوزه آموزش، تربیت و آموزش، مربی تخصصی قرآن نیز داشتهایم، مربیانی که بتوانند به راحتی مفاهیم قرآنی را به نونهالان آموزش دهند. در حوزه پژوهش و تحقیقات نیز کار بنیادینی را شروع کردیم و آن تعریف هندسه مفهومی قرآن است که هنوز در مرحله تحقیق است.
کار تاثیر گذار کم داریم
این مدرس قرآن خاطرنشان میکند: متاسفانه در عرصه هنری در حوزه قرآن به اندازه کافی کارهای خوب و تأثیرگذار ارائه نمیشود. ما میخواستیم در حوزه فرهنگیهنری نسبت به دیگر مجموعهها متفاوتتر و جذابتر باشیم؛ برای همین در این بخش، داستانهای قرآنی را به صورت پویا نماییهایی زیبا طراحی کردهایم و در اختیار بچهها قرار میدهیم.
او ادامه میدهد: ساخت و آمادهسازی کتابهای نقاشی، یکی دیگر از حرکتهای ما در بخش فرهنگی و هنری است. همچنین طرح دیگری نیز در خصوص ارائه فیلمنامههای کوتاه با موضوعات قرآنی در دست بررسی داریم.
عملیاتی کردن آیات قرآن در عرصههای مختلف اجتماعی، یکی از طرحهایی است که حاجآقای معماریانی از آن بهعنوان طرح پیش روی موسسه زلال وحی یاد میکند و میگوید: در این طرح میخواهیم در قالب جزوات چندبرگی موضوعاتی، چون حقالناس را جمعبندی کنیم و مصادیقش را به صورتی روان و ساده در ۹۰عنوان مختلف برای عوام و خواص بیان کنیم.
نتیجه کار مهمترین چیز است
خروجی فعالیتهای موسسه یکی از دغدغههای اصلی این معلم قرآن است، دغدغهای که بهخاطرش چندینبار به دیگر مراکز اجرایی فرهنگی رفته است؛ «ما براساس وظیفه و تکلیف، مراجعاتی به مراکز مختلفی داشتهایم و نمونه فعالیتهای خود را ارائه کردهایم، برای مثال حداقل ۱۰۰عنوان برنامه کاربردی با سرفصلهای مشخص را پیشنهاد دادهایم، اما متاسفانه مراکز محدودی از آن استقبال کرده و قول مساعدت دادهاند.»
او معتقد است که اگر این ایدهها و موارد طرحشده، مورد استقبال و توجه مسئولان فرهنگی قرار بگیرد، تحولی در عرصههای مختلف مسائل آموزشی تربیتی به همراه خواهد داشت، چون برای آنها به لحاظ کمی و کیفی ماهها وقت گذاشته شده است؛ و حرف آخرمان بر میگردد به حسی که از همان ابتدای ورودم به موسسه زلال وحی دارم، سادگی این مکان عجیب نظرم را جلب کرده؛ حاجآقا معماریانی دلیل این همه سادگی را مهم بودن «نتیجه کار» میداند: «معتقدم در کار فرهنگی باید به دنبال نشان دادن محصولات زیبا، جذاب و موثر باشیم تا بتوانیم همه را جذب کنیم. نشان دادن میز و صندلیهای آنچنانی و اماکن پرزرقوبرق جذابیتی ندارد، وقتی تولیدات و محصولات آنجا، مخاطب را جذب نمیکند. ما باید با کار و عملکردمان همه را جذب کنیم نه با ظاهرسازی و عوام فریبی.»
*این گزارش پنجشنبه، ۷ دی ۹۱ در شماره ۳۶ شهرآرامحله منطقه ثاکن چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
