نقش وقف حاج قربان در بهبود اوضاع التیمور 
از ادغام دبستان و دبیرستان تا دختران ازدواج کرده؛ معضلات خانم مدیر 
از ادغام دبستان و دبیرستان تا دختران ازدواج کرده؛ معضلات خانم مدیر
خانم ملکی، مدیر دبیرستان دخترانه بنتالهدی صدر است. او ۲۵ سال است که سابقه کار در آموزشوپرورش دارد. مدرسهاش را چند سال قبل با دبستانی که مشکل ساختمانی داشته است، به اشتراک گذاشتهاند و ملکی با وجود کمبود امکاناتی که برایش پیش آمده سعی میکند بهصورت شایستهای مدیریت کند؛ به همین دلیل و بهصورت خودجوش دارالقرآنی را در این محیط آموزشی تأسیس کرده است تا دانشآموزان در ساعات فراغت، از آن برای قرائت و تدبر در آیات قرآنی استفاده کنند.
با او درباره مناسبسازی مدرسه برای دختران، وضعیت دختران ازدواجکرده در مدرسه، مسئله اتباع خارجی و تحصیل آنها و مشکلاتی که فضای مجازی برای مسائل اخلاقی و اعتقادی دانشآموزان بهوجود آورده است، گفتوگوی شفافی کردیم.
آشنایی با خانم مدیر
- شما از چه سالی مدیر این دبیرستان هستید؟
تنها ۱۳سال است که مدیر دبیرستان هستم و پیش از این دبیر بودم. مدرکم لیسانس شیمی است و الان هم دانشجوی کارشناسیارشد در همین رشته هستم.
- چگونه با سهگانه «مدیریت دبیرستان، مدیریت خانه و دانشجو بودن» کنار میآیید؟
برای زندگیام برنامه جدی دارم. از خواب و تفریحات شخصی کم میکنم تا به اهدافم یعنی نمونه بودن در خانه، مدرسه و دانشگاه برسم؛ البته واقعاً نمیتوان منکر شد که این به قول شما سهگانه، کار سنگینی نیست. امیدوارم امداد خداوندی شامل حالم شود تا در این مسیر سرافراز باشم.
- تلاش شما بر رفتار معلمان مدرسه یا دانشآموزان، هم تأثیری گذاشته است؟
بله، بههرحال آدمهایی که هدف دارند و روزمرگی زندگی را برنمیتابند، رفتارهایی متفاوت با افراد بیبرنامه دارند. جامعه هم معرض نمایش و دیده شدن رفتارهای عمومی ماست.
بعضی همکاران به فکر ادامه تحصیل افتادهاند و نسبتبه سالهای قبل، امسال مدرسه ازنظر علمی درخششهای بیشتری داشته است. چند روز پیش خبر دادند دانشآموز مدرسهام در مسابقات استانی، حائز رتبهای شایسته تقدیر شده است؛ چیزی که پیش از این، کمتر برای این مدرسه و منطقه رخ میداد.
مدرسهای که نصف شد
- در ابتدای ورودم به مدرسه دیدم که حیاط مدرسه شما نصف و آنسوی حیاط به مدرسهای دیگر اختصاص داده شده است. ماجرا چیست؟
چند سال قبل یکی از دیوارهای دبستانی که نزدیک مدرسه ما بود، بهعلت بنّایی دچار نشست شد. بهعلت خطری که وجود داشت، قرار شد دانشآموزان آن مدرسه یک سال در مدرسه ما مهمان باشند تا مشکل رفع شود، اما از آن سال، ماجرا همینطور ادامه دارد.
تفاوت سنی بین دختران دبیرستانی و دبستانی از معضلات مدرسه ماست. همچنین مدرسه در ابتدا ۱۰ چشمه دستشویی داشت، اما اکنون فقط ۴ سرویس بهداشتی برای ۳۰۰ دانشآموز مدرسه ما باقی مانده است!
آموزش یا پرورش؟
- منهای شعارهایی که داده میشود، برای شما آموزش مهم است یا پرورش؟
اینها دو بال یک پرندهاند. هر کدامش نباشد، کار ناقص میماند. بهنظرم هر دو مکمل هم هستند. شاید بعضی مواقع تصور کنیم پرورش مهمتر است، اما مدرسه نهادی است آموزشمحور و اگر حرفی از آموزش نباشد، نوبت به پرورش هم نمیرسد.
- آموزشگاهی که شما مدیریتش را برعهده دارید، در بخش پرورشی چه فعالیتهایی میکند؟
من درباره اعتقادات دانشآموزان خیلی حساس هستم. باتوجهبه شرایط فعلی و گسترش فضای مجازی که دروپیکر اخلاقی ندارد و فراتر از توانایی کنترل خانوادههاست، باید اذعان کرد که متأسفانه اعتقادات عمومی دانشآموزان نسبتبه دورههای گذشته ضعیفتر شده است.
دغدغه خاص من، قوی شدن اعتقادات دانشآموزان درباره باورهای طبیعی اجتماعی و گزارههای اخلاقیومذهبی است. اگر اعتقادات بچهها پایهای محکم داشته باشد، از چیز دیگری هراس نخواهم داشت. دوست دارم خانوادهها هم براساس این باور با من همراهی کنند.
- در مدرسه شما چادری بودن دختران الزامی است؟
نه، اما داشتن حجاب کامل را از همه دختران میخواهم.
- در دبیرستانی که همه خانم هستند، چه ضرورتی دارد که دانشآموزان محجبه باشند؟
برخی اوقات آقایان در مدرسه رفتوآمد میکنند. خدمات مدرسه را سرایدار مرد انجام میدهد. همچنین گاهی پدران دانشآموزان برای پیگیری امور جاری فرزندان خود به مدرسه میآیند.
واقعاً نمیتوان ساعتی خاص را به این مسئله اختصاص داد. اگر میشد بگوییم مثلا تنها از ساعت۸ تا ۱۰ یا ۱۲ تا ۱۴، آقایان میتوانند به مدرسه وارد بشوند، شاید میتوانستیم در این مسئله تغییری ایجاد کنیم، اما اقتضائات محلی بهگونهای دیگر است.
پدری کارگر است و ترجیح میدهد ابتدای صبح مراجعه کند و پدری هم کارمند است و براساس ساعات کاریاش ترجیح میدهد در آخر ساعت اداری مرخصی بگیرد و به دبیرستان بیاید. نمیتوانیم فرمول واحدی برای همه داشته باشیم، پس همه دختران و دبیران در همه ساعات، مجبور به حفظ حجاب هستند.
- تا حالا به این ایدئال فکر کردهاید که همه دبیران و خدمتگزاران و کارکنان مدرسه، خانم باشند تا فضایی دخترانه و پرنشاط برای دانشآموزان ایجاد شود؟
خیلی دوست دارم. این طرح در برخی مدارس آموزشوپرورش اجرا میشود و به آن «طرح محرمسازی» میگویند. چند سال قبل با چند نفر از همکاران برای بازدید از «مجتمع راه شایستگان» تهران اعزام شدیم.
دیدم در آن مجتمع، این طرح اجرا میشود و بازخورد خوبی هم داشته است. مدرسه ما هم این قابلیت را دارد که طرح یادشده در آن اجرا شود، اما معذوریتهایی که به آن اشاره کردم، هم وجود دارد.
بگذارید راحت صحبت کنم؛ دختران در این سن دوست دارند زیباییهای خدادادشان را عیان کنند. اگر در فضای امن داخل مدرسه این امکان وجود نداشته باشد، همیشه میتوان این نگرانی را داشت که خدایناکرده این حس همگانی در فضایی ناشایسته بروز کند؛ موضوعی که میتوان پیشبینی کرد چه مصائبی را به بار میآورد.
مدرسه... تلفن همراه... دانشگاه
- آیا دانشآموزان اجازه آوردن تلفن همراه را به مدرسه دارند؟
نه. قانونی نمیتوانیم این اجازه را بدهیم؛ چون هنوز به فرهنگ مناسبی برای دراختیار داشتن تلفن همراه و مصونیت از آسیبپذیری آن نرسیدهایم. من میدانم که دانشآموز وقتی دانشجو شد و به دانشگاه پا گذاشت، میتواند بهراحتی در فضای تحصیلی تلفنهمراه داشته باشد.
همچنین خیلی از قیود دبیرستانی را نخواهد داشت و عملا یک گپ بین دبیرستان و دانشگاه وجود دارد، اما مسئله به خانوادهها برمیگردد. اگر آنها فرهنگ استفاده صحیح و شرعی این وسیله و همچنین فضای مجازی را به فرزندان خود بیاموزند، وضعیت تغییر میکند.
نیمی از چهارمیها کنکور نمیدهند
-وضعیت سطح تحصیل در این مدرسه درمقایسهبا با دیگر مدارس مشهد چگونه است؟
باید وضعیت مدرسهمان را با مدارس اطراف مقایسه کنیم. هرگز نمیتوان وضعیت این مدرسه را با مدارس مناطق ۳ و ۴ که بهترین امکانات و دبیرها را جذب خود کرده است و دانشآموزان آنها فرزندان خانوادههای معمولا مرفه هستند، قیاس کرد.
تعداد زیادی دانشآموز مهاجر از کشورهای دیگر در مدرسه من، درس میخوانند که اقتضائات خاص خود را دارند. از بین ۲۸۰ دانشآموز این مدرسه، حدود یکسوم از خانوادههای مهاجر افغانستانی، پاکستانی و عراقی هستند.
در این شرایط بازهم در بین مدارس ناحیه ۵ آموزشوپرورش جزو مدارس خوب هستیم. در این منطقه، سه مدرسه را برای اجرای طرح تعالی درنظر گرفتهاند که یکی از آنها مدرسه ما بوده است.
در این طرح، شرایط مدرسه از وضع موجود به وضعیتی مطلوب براساس برنامه عملیاتی سند تحول بنیادی آموزشوپرورش تغییر پیدا میکند. در مدارس عادی ناحیه ۵، دو مدرسه عادی که یکی دبیرستان بنتالهدی صدر است و یک مدرسه نمونه، بستر اجرای این طرح را دارند.
سعی کردیم برپایه این مدل پیشرفت داشته باشیم. افتخاری که بهتازگی یکی از دانشآموزان ما درزمینه علمی بهدست آورده و به آن اشاره کرده است، در همین بخش ارزیابی میشود.
- میزان قبولی دانشآموزان مدرسه شما در کنکور سراسری یا دانشگاههای برتر کشوری چگونه بوده است؟
بد نیست، اما متوجه باشید که یکسوم دانشآموزان این مدرسه از اتباع هستند و توان پرداخت بیشتر هزینههای دانشگاهی را ندارند. متاسفانه باید بگویم نیمی از دانشآموزان سال چهارمی دبیرستان ما، اصلا کنکور نمیدهند و ازدواج میکنند.
اگر ازدواج کنند...
- قبلا اگر دخترخانم محصلی ازدواج میکرد، از مدرسه اخراج میشد؟
بله، اما حالا به این صورت است که ما از دانشآموزان در ابتدای سال تحصیلی، رونوشت شناسنامه میخواهیم. وقتی دانشآموزی ثبتنام میشود، سعی میکنیم تاحدممکن در این موارد مماشات کنیم، مگر در موارد خاص که موضوع از کنترل اولیای مدرسه خارج باشد.
اگر دخترخانمی ازدواج کرده و در شناسنامهاش ذکر شده باشد، نمیتوانیم وی را ثبتنام کنیم. مسئله هم برمیگردد به هوایی شدن دیگر دختران! موردی داشتیم که حتی اولیای دیگر دانشآموزان مراجعه کردند و خواستند دخترخانمی که ازدواج کرده بود، در کلاس پذیرش نشود؛ چراکه معتقد بودند او تمرکز فکری دخترانشان را برهم زده است.
- بهترین عناوینی که دانشآموزان شما در بخش ورزشی، فرهنگی و هنری کسب کردهاند، چه بوده است؟
در سالهای مختلف در رشتههای والیبال و هندبال در سطح منطقه، روی سکوی قهرمانی رفتهایم. در بخش هنری فرهنگی هم عناوین مختلفی کسب کردهایم. پارسال در رشته کاریکاتور، دانشآموز این مدرسه در سطح استان، مقام سومی را کسب کرد.
کاری به خاطر دل
- مدرسه شما علاوهبر بخش آموزشی، دارالقرآن هم دارد. در اینباره توضیح بدهید.
این دارالقرآن کاری دلی است. دوست داشتم در مدرسهام کاری برای قرآن کرده باشم. خواستم جایی مناسب وجود داشته باشد تا دانشآموزان هر وقت در مدرسه بیکار بودند، بتوانند باآرامش قرآن بخوانند و در آیات کتاب الهی تفکر کنند.
من به این دارالقرآن، دارالرحمه میگویم؛ چون همه هزینههایش را با مشارکت مردم و همکاران تامین کردیم و اداره آموزشوپرورش در این بخش به ما کمکی نکرد.
با این کار، خواستم قرآن را لااقل در مدرسهای که خود مدیریت و مسئولیتش را برعهده دارم، از مهجوریت بیرون بیاورم. هر صفحه قرآن در ابعادی بزرگتر چاپ و روی آن، پلاستیکی شفاف کشیده شده است تا اگر دانشآموزی وضو هم نداشت، بدون اشکال بتواند به صفحات دست بزند و توفیق خواندن قرآن را داشته باشد.
اتاقی از کلاسهای مدرسه را فرش و سعی کردیم محیطی معنوی بسازیم. استقبال دانشآموزان هم خوب بوده است و در ساعاتی که مشغولیت درسی ندارند، به این مکان میروند و از محیط قرآنی استفاده میکنند.
کلاسهای آموزشی درس دین و زندگی هم در این مکان برگزار میشود. سرمایهگذاری کردهایم تا رابطه معنوی دانشآموزان با خداوند بیشتر شود.
اگر حرفی مانده است؟
امیدوارم به معنویت درکنار تحصیل دانشآموزان بیشتر توجه شود. اگر تمرکز روی قرآن و معارف دینی باشد، دانشآموزان در دورهای که بیشتر در معرض انحراف فکری و اخلاقی هستند، بیمه خواهند شد.
*این گزارش در تاریخ یکشنبه ۳ دی سال ۱۳۹۶ شماره ۲۷۴ شهرارامحله منطقه ۴ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
