نقش مرکز رویش محله چهاربرج در اشتغال‌زایی بانوان بولوار شاهنامه

نویسنده

حسین برادران فر

فاطمه نوایی می‌گوید: طرحی برای آموزش بانوان محله ارائه دادم و با موافقت شورای شهر مشهد و کمک سازمان بازآفرینی، محلی که متروک شده بود، بازسازی و مرمت شد و حالا این مجموعه خانه امید بانوان توس برای یادگیری و راه‌اندازی شغل است.

چندخانم مشغول دوختن و چسباندن نگین روی پارچه طراحی‌شده هستند. استاد در همان حال که شاگردانش را زیر نظر دارد، نکات لازم برای بهترشدن کار را به آنها گوشزد می‌کند. این یکی از کلاس‌های آموزشی مرکز رویش محله چهاربرج است که با نام شهید خاتون عبیری فعالیت می‌کند؛ مرکزی که از زمان شروع فعالیتش سال ۱۴۰۲ تا امروز، بانوان بسیاری را با هنر‌های دستی و تولیدات خانگی آشنا کرده است.

بسیاری از هنرآموز‌های گذشته حالا برای خود کارگاهی دارند و با تولید و فروش محصولاتشان حامی اقتصاد خانواده هستند.

سرقتی که عامل خیر برای یک محله شد

ساختمانی که حالا در محدوده منفصل شهری توس مرکز رویش افکار جدید و طرح‌های نو در ذهن بانوان توس شده است، تا چند سال قبل، مرکز فرهنگی معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه ۱۲ در محدوده توس بود. گذر زمان آن را به تعطیلی کشاند و پس از اینکه پرسنل عمرانی شهرداری منطقه ۱۲ دستی به سر و روی این بنا کشیدند، درتیرماه سال ۱۴۰۲ به‌عنوان مرکز رویش و با هدف کارآفرینی و آموزش تولید صنایع دستی و سنتی به بانوان توس افتتاح شد.

فاطمه نوایی در توضیح وضعیت ساختمان مرکز رویش چهاربرج می‌گوید: این مجموعه سابقه بیشتری هم دارد و پیش از اینکه دراختیار شهرداری قرار بگیرد، مدتی هم مدرسه دانش‌آموزان توس بود. برخی از بانوانی که الان در اینجا آموزش تولید صنایع دستی می‌بینند، روزی در همین ساختمان پشت نیمکت کلاس نشسته‌اند.

داستان رونق دوباره این ساختمان قدیمی، از زبان فاطمه نوایی شنیدنی است. او می‌گوید: سال‌هاست که به‌عنوان مربی چرم‌دوزی فعالیت دارم. مغازه‌ام در چند‌متری این ساختمان قرار داشت و سال۱۴۰۰ دزد‌ها مغازه‌ام را خالی کردند. احساس کردم باید در محله کاری انجام دهم و زمینه اشتغال خودم و بانوان بیشتری را فراهم کنم. درکنار شهرداری که طرح‌هایی برای حمایت از مشاغل خانگی داشت، طرحی را برای آموزش بانوان محله ارائه دادم و با موافقت شورای اسلامی شهر مشهد و با کمک سازمان بازآفرینی، محلی که متروک شده بود، بازسازی و مرمت شد و در این مدت تحت مدیریت سازمان بازآفرینی شهرداری مشهد فعال بوده است.

حالا این مجموعه خانه امید بانوان توس برای یادگیری و راه‌اندازی شغل است و با عنوان «شرکت تعاونی بانوان بولوار شاهنامه» به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

مرکز رویش

روند بی‌وقفه آموزش در «رویش»

آموزش توانمندی‌های مختلف به بانوان از همان زمان آغاز شد و تاکنون ادامه یافته است. زینب باقری، مربی مرکز رویش، می‌گوید: در حال حاضر کلاس‌های آموزشی چرم‌دوزی، نقاشی روی پارچه، جواهردوزی و نقاشی سرامیک درحال برگزاری است. ظرفیت کلاس‌ها بین ده تا دوازده‌نفر است و شاگردان از پانزده‌سال به بالا پذیرش می‌شوند.

باقری در ادامه با اشاره به فعالیت مربیان بومی و محلی در این مرکز می‌گوید: صددرصد مربیان این مرکز از اهالی ساکن در محدوده بولوار شاهنامه و محله چهاربرج هستند و این موضوع دو مزیت دارد؛ اول اینکه مربی‌ها مشکل تردد و رفت‌وآمد ندارند؛ دوم اینکه ارتباط بهتری با شاگردان خود برقرار می‌کنند و این آشنایی و همراهی در روند یادگیری تأثیرگذارتر است.

فروش محصول از اولین جلسه آموزش

مرکز رویش شهید خاتون عبیری طی سال‌ها فعالیت، عملکرد موفقی از لحاظ آموزش و یادگیری به شاگردان داشته است. نوایی در تأیید این مطلب می‌افزاید: بهره‌مندی این مرکز از مربیان مجرب و دلسوز، سطح کلاس‌ها را بالا برده، به‌طوری‌که میزان قبولی و تبحر شاگردان در سطح بالایی است. بسیاری از شاگردان ما در همان جلسات اول آموزش، به قول معروف همه فوت و فن‌ها را می‌آموزند و شاگردانی داشته‌ایم که در دوره آموزشی دست‌سازه‌هایشان به فروش رسیده است. شاگردانی هم از داخل شهر داشته‌ایم که با وجود گذراندن دوره‌های آموزشی دوباره پیش ما آمده‌اند تا بتوانند تولیداتی مناسب برای بازار فروش داشته باشند.

از آموزش تا فروش درکنار بانوان توس

مسئولان و مربیان مرکز رویش در کنار آموزش مهارت‌های شغلی به بانوان محله، در حوزه فروش تولیدات از آنها حمایت کرده‌اند. فاطمه نوایی، مسئول شرکت تعاونی بانوان بولوار شاهنامه، توضیح می‌دهد: تولیدات ما تا تهران، کیش و حتی در نمایشگاه‌های خارج از کشور عرضه و فروخته شده است.

به‌دنبال این هستیم که بازارچه‌ای ثابت و دائمی در این محدوده برای فروش محصولاتمان داشته باشیم

امروز بیشتر از چهل‌نفر در کارگاه‌های کوچک و خانگی چرم مشغول تولید کیف، کفش و کمربند هستند. تا قبل از جنگ اخیر همه این چهل‌نفر تحت عنوان شرکت تعاونی با ما همکاری می‌کردند ولی متأسفانه بروز جنگ و افزایش هزینه‌های زندگی فروش را کم کرده است و بانوان تولیدکننده بر فروش شخصی متمرکز شده‌اند.

لازمه حمایت برای فروش مستقیم

بخش مهمی از تولیدات این مرکز در نمایشگاه‌های عرضه صنایع دستی که به مناسبت‌های مختلف ازجمله هفته گردشگری، هفته صنایع دستی و عید نوروز برگزار می‌شود، به فروش می‌رسد. تولیدکنندگان این شرکت تعاونی با توجه‌به ظرفیت مناسب گردشگری بولوار شاهنامه در‌خواست برگزاری نمایشگاه‌های فروش دائمی و ثابت را دارند.

فاطمه نوایی ادامه می‌دهد: تعداد زیادی از بانوان هنرمند این مرکز سرپرست خانوار و از خانواده‌های با سطح اقتصادی پایین هستند و توان اجاره مغازه در اطراف حرم، شاندیز و طرقبه را که در مسیر گذر گردشگران است، ندارند. خوشبختانه مرکز ما به مجموعه آرامگاه فردوسی که از ظرفیت فراوان گردشگری برخوردار است و بهترین فرصت را برای فروش محصولات تولیدشده به ما می‌دهد، نزدیک است. به‌دنبال این هستیم که بازارچه‌ای ثابت و دائمی در این محدوده برای فروش محصولاتمان داشته باشیم و از مسئولان می‌خواهیم در این راستا حمایت کنند.

یاری‌رساندن به خانواده با تولیدات رویش

مریم طوسی‌پور، از اولین بانوان هنرآموز مرکز رویش بوده است. او که حالا کارگاه کوچکی در گوشه حیاط خانه‌اش دارد، می‌گوید: از سه سال قبل، همراه با سه نفر دیگر از خانم‌های هنرمند، تولید محصولات چرمی را شروع کرده‌ایم و خدا را شکر ازطریق فروش این محصولات، بخشی از هزینه‌های خانواده‌مان تأمین شده است.

ستایش شیبک، یکی از هنرآموزان نوجوان این روز‌های مرکز، مشغول یادگیری هنر جواهردوزی روی پارچه است. او درباره علاقه‌اش به این هنر و آینده شغلی آن می‌گوید: جواهردوزی روی لباس به‌ویژه لباس‌های مجلسی و عروس را خیلی دوست دارم. بعد از پایان این دوره آموزشی و کسب مهارت لازم، به تولید و فروش کار‌های جواهردوزی‌شده مشغول می‌شوم. می‌خواهم با این پول، هزینه مدرسه و دانشگاهم را بدهم.