راهنمای صعود به قله بزد

کوه‌های مشهد فقط مسیر‌های سربالایی نیستند؛ بخشی از زندگی ورزشی، خاطرات و هویت طبیعت‌دوستان این شهرند. ما در مجموعه «کوه‌نگار» هر هفته یکی از ارتفاعات مشهد را معرفی می‌کنیم؛ از مسیر‌های کم‌خطر و خانوادگی تا قله‌های جدی‌تر، و در کنار آن، نام‌هایی از کوه‌نوردانی را مرور می‌کنیم که سال‌ها پای‌مردی، دوستی و عشق به ارتفاع را در این مسیر‌ها حفظ کرده‌اند. این مجموعه تلاشی است برای ثبت روایت‌های کوچک، اما ماندگار کوه و آدم‌هایش.

مطلب مرتبط عباس جعفری؛ مرد ارتفاعات هفت‌هزارمتری

نشانی:

۱۷کیلومتری جنوب‌غربی تربت‌جام و ۱۹۰کیلومتری مشهد؛ میان تربت‌جام، تربت‌حیدریه و فریمان

ارتفاع بلند‌ترین نقطه‌: ۲۸۳۰ متر

مسیر‌های صعود:

مسیر نرمال صعود از پاکوب یال سمت چپ قله، یعنی از مسیر چشمه و جان‌پناه سنگی است و دو تا سه ساعت طول می‌کشد.

مسیر طولانی‌تر از سمت قله بهمن است و شامل صعود به این قله و سپس قله بزد می‌شود.

همگام با باد بر بام دیار جام

در میانه مثلث تماشایی میان تربت‌جام، تربت‌حیدریه و فریمان، رشته‌کوهی برافراشته است که نگین پرغرور آن، «قله بزد»، با ارتفاع ۲ هزارو ۸۳۰ متر، کوه‌نوردان و دوستداران طبیعت را به چالشی دلپذیر فرامی‌خواند. این قله در ۱۹۰کیلومتری جنوب‌غربی مشهد و در نزدیکی روستای کهن و خوش‌آب‌وهوای «بزد» جا خوش کرده است؛ روستایی با زمستان‌هایی سپیدپوش و تابستان‌هایی مطبوع و ییلاقی.

برای پیمایش این قله، پس از گذشتن از جاده‌ای خاکی به طول هشت کیلومتر از دل روستا تا ابتدای مسیر در ارتفاع ۱۷۶۵متری، یال‌های آرام شما را نخست به جان‌پناه شادروان صدرنیا در ارتفاع ۲هزارو۲۵۵متر و سپس به فراز قله بزد می‌رسانند. شاهکار این مسیر، جان‌پناه نام‌آشنای «ژنده‌پیل» بر فراز قله است؛ نخستین پناهگاه مجهز به انرژی پاک در ایران که به یاد عارف نامی، شیخ احمد جامی، و به همت کوه‌نوردان و خیرین بومی بنا شد. توربین بادی خاطره‌انگیز آن امروز جای خود را به پنل‌های خورشیدی داده، اما پناهگاه همچنان مأمنی گرم، ایمن و الهام‌بخش برای صعود‌های فنی و زمستانه بر فراز خط‌الرأس شرقی خراسان است.

با نزدیک‌شدن به روستای بزد، جنگل زیبای ارس از دور خودنمایی می‌کند. منطقه تربت‌جام به‌طور کل از لحاظ پوشش گیاهی طبیعی منطقه‌ای ضعیف به حساب می‌آید، اما وجود جنگل زیبای ارس با آن درخت‌های کهن‌سال در منطقه شکارممنوع بزد، پدیده‌ای خاص و شایان‌توجه است.

رضا رجبی

متولد ۱۳۴۳

تعداد دفعات صعود به این قله: ۱۰ مرتبه

بعضی‌ها کوه‌ها را نه با پا، که با قلب می‌پیمایند. از این دست کوه‌نوردان، «رجبی» است؛ مردی که رشته‌های کوهستان را از روز‌های آشفته پیش از انقلاب تاکنون بر دوش کشیده است. او کارآموزی کوه‌نوردی را در سال۱۳۵۹ آغاز کرد و هفت‌سال پس از آن، در سال۱۳۶۶، نشان مربیگری درجه ۳ را دریافت کرده، سال‌ها در دل هیئت کوه‌نوردی خدمت کرده است و تیم کوه‌نوردی قطارشهری مشهد را هدایت می‌کند.

نکته درخشان کارنامه او، صعود به همه قله‌های بیش از ۴ هزارمتری ایران است؛ رکوردی که پشت هر نقطه‌اش، خاطره و رنج و شوقی نهفته دارد. اما در میان همه این چکادها، قله بزد برایش تکرارناپذیر است؛ قله‌ای که بار‌ها آن را فتح کرده است. او قله را از دو مسیر معرفی‌شده پیموده است و از راز نام روستای بزد نیز حکایتی تعریف می‌کند: در زبان محلی «بست» یعنی «بایست».

می‌گویند شیخ احمد جامی، عارف ربانی قرن پنجم، در این دیار ریاضت می‌کشیده و هنگامی که مریدانش به سویش می‌شتابیده‌اند، فریاد زده است: «بست!» یعنی بایست و پیش‌تر مرو. نقل است که سنگی از کوه فرومی‌غلتیده و به اذن خدا از حرکت بازایستاده است. از همان لحظه پررمزوراز، محل سکونت شیخ، به مرور آباد می‌شود و روستای بزد به وجود می‌آید.

او به هم‌نوردان توصیه می‌کند مسیر نرمال را برگزینند و هرگز تنهایی و بدون راهنما، پا به هیچ کوهستانی نگذارند. او معتقد است: صعود به بیشتر قله‌های مرتفع، با تیم مجرب و همدل امن‌تر و زیباتر است. خاطره‌هایش از قله بزد، لبریز تصویر است: چشمه فصلی «غولو» در ابتدای یال، پیش از شیب قله، زیباترین محل برای استراحت و نفس تازه‌کردن است. درختان ارس که با افزایش ارتفاع کمتر می‌شوند و در دامنه‌های جنوبی دیگر خبری از آنها نیست، از زیبایی‌های بی‌بدیل این قله هستند. او معمولا زمستان را برای صعود به این قله انتخاب کرده است.

* این گزارش دوشنبه ۱۶ شهریورماه ۱۴۰۵ در شماره ۴۸۵۰ روزنامه شهرآرا صفحه ورزشی چاپ شده است.