نویسنده محله امام خمینی به «آنشرلی» معروف است 
دختر محله شهیدرجایی پدیده ووشوی آسیاست 
مرور تاریخچه رواق دارالذکر از مدرسه علمیه تا آرامگاه رهبرشهید
رواق دارالذکر، واقع در جنوبشرقی روضه منوره، از فضاهای بهنسبت جدید حرم مطهر امامرضا (ع) است. این مکان از شرق به حجرههای صحن آزادی، از شمال به دارالسرور، از غرب به دارالعزه و از جنوب به دارالزهد متصل است. رواق دارالذکر در دورههای مختلف تاریخی کاربری متفاوتی داشته است. در گذشته، این رواق بخشی از موقوفات مسجد گوهرشاد بود و بعدها بهعنوان مدرسه علمیه بهرهبرداری شد.
موقوفهای که مسجد نشد تا بارگاه رهبر شهید باشد
آنطورکه در اسناد آستان قدس رضوی آمده است، در زمان حاکمیت فتحعلیشاه بر ایران، علینقیمیرزا رکنالدوله، پسر فتحعلیشاه، متولی آستان قدس و والی خراسان بود. پس از پایان ساخت صحن نو (آزادی کنونی)، علینقیمیرزا به حاجآقاجان، معمارباشی آستان، دستور ساخت مدرسهای را در تکهزمینی بلااستفاده، پشت زاویه غربی این صحن داد؛ مدرسهای که بنای آن، چند سال پس از عزل او به اتمام رسید.
جواد نواییانرودسری، پژوهشگر تاریخ مشهد، درباره تاریخچه شکلگیری این رواق میگوید: محل کنونی رواق دارالذکر در اصل بهعنوان «برفانداز» مسجد گوهرشاد استفاده میشده و کاربری دیگری نداشته است تا زمانی که مدرسه علمیهای در آن تأسیس شد. زمانی که علینقیمیرزا دستور ساخت مدرسه را داد، به او تذکر داده شد که نباید در این محل ساختوسازی صورت گیرد. چرا که آنجا موقوفه مسجد گوهرشاد بوده است. اما این تذکر مورد توجه قرار نگرفت و بنایی بهعنوان مدرسه علمیه علینقیمیرزا ساخته شد. اما به دلایل مختلف مورد اقبال طلاب قرار نگرفته و بلااستفاده باقی ماند.»
زمانی که علینقیمیرزا دستور ساخت مدرسه را داد، به او تذکر داده شد که نباید در این محل ساختوسازی صورت گیرد
این پژوهشگر تاریخ ادامه میدهد که این فضا در سالهای بعد نیز با کاربریهای مختلف به حیات خود ادامه داد. مدتی بهعنوان انبار فرش و بیت فراشان بود و در دورهای از اوایل حکومت پهلوی نیز کتابخانه آستان قدس به طبقه دوم ساختمان این محل منتقل شد و مدتی در آنجا فعال بود.
به گفته نواییان، تا اوایل دهه۱۳۴۰ این وضعیت ادامه داشت تا اینکه با توجه به نزدیکبودن این مکان به روضه منوره و قرارگرفتن آن در مسیر تشرف زائران، سپهبد امیرعزیزی، نایبالتولیه وقت آستان قدس، تصمیم گرفت این مدرسه را به یک رواق تبدیل کند؛ تصمیم مشابهی که برای بسیاری از اماکن اطراف آن هم گرفته شد.
مدرسهای که مدرسه نشد
بخشی از خاطرات مرحوم احتشام کاویانیان، از خادمان حرم، که در کتاب «حریم ملکوت» آمده، چنین است: «چون این مدرسه در زمین وقفی آستانه، بدون مجوز شرعی بود، از ابتدا حالت مدرسهای به خود نگرفت. قسمت غربی آن که سالن مَدرس بود، به آسایشگاه خدام و قسمت فوقانی آن به کتابخانه تبدیل شد. در سال۱۳۴۳ بازسازی و تغییرکاربری یافت و با پوشش جدید سقف بهصورت رواقی جدید درآمد و به دارالذکر موسوم شد.
این بنا با محاسبه فضاهای جانبی حدود ۲۱۶مترمربع مساحت دارد. کف رواق و ازاره از سنگ مرمر است و از بالای ازاره تمام دیوارها و سقف و راهرو با کاشیهای معرق تزیین یافته و در وسط سقف با خط نسخ بهصورت دایره، صلوات مخصوص امامعلیبنموسیالرضا (ع) نوشته شده است.»
* این گزارش پنجشنبه یکم مردادماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۴۱ شهرآرامحله منطقه ثامن چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
