هاشم شکوهی شاعر آیینی مشهد همیشه برای اهل بیت میسرود 
نخستین کتابخانه تخصصی امام علی(ع) در محله جنت قرار دارد 
مرضیه حوتی، جهادگر حوزه تعلیم و تربیت است
مرضیه حوتیشاندیز از همان ابتدای شروع خدمت معلمیاش، دل درگرو فعالیتهای جهادی هم داشت. حالا او در روزهایی که مدارس تعطیلاند، در مسجد امامحسین (ع) محله کنهبیست، کلاسهای کمکدرسی رایگان برگزار میکند تا به قول خودش، بچهها از درسها عقب نمانند.
وقتی قدم به کلاس میگذارد، پیش از هر چیز، لبخند گرم و سلام صمیمانهاش، فضای کلاس را پر میکند. نگاهش میان نیمکتها میچرخد و احوالپرسیاش با دانشآموزان دقایقی طول میکشد. کلاس درس برای او تنها محل آموزش نیست، بلکه خانهای کوچک برای دلبستگیهای عمیق و محلی برای خدمت بیچشمداشت است.
داستان این همه شوق مرضیه حوتیشاندیز به کلاس درس و شاگردانش، به سالها پیش بازمیگردد؛ به روزهایی که پساز پایان تحصیل در دانشگاه، لباس معلمی را بر تن کرد و تصمیم گرفت مسیر زندگیاش را با آموزش و خدمت گره بزند.
او از همان ابتدا، درکنار مسئولیتهای حرفهای خود، دل درگرو فعالیتهای جهادی هم داشت؛ مسیری که امروز باتوجهبه شرایط پیشآمده و تعطیلی مدارس، پررنگتر از همیشه ادامه دارد. حالا او در روزهایی که مدارس تعطیلاند، در مسجد امامحسین (ع) محله کنهبیست (موعود)، کلاسهای کمکدرسی رایگان برگزار میکند تا به قول خودش، بچههایش از درسها عقب نمانند.
شروع فعالیتهای جهادی
وقتی میرسم که چنددقیقه بیشتر به پایان کلاس باقی نماندهاست. بچهها که روی فرش مسجد امامحسین (ع) نشستهاند و مشغول جمعکردن وسایلشان هستند، یکییکی بلند میشوند، معلمشان را در آغوش میگیرند و با شادمانی از کلاس خارج میشوند. همین چنددقیقه کافی است تا عمق رابطه صمیمانه و پرمحبت میان معلم و شاگرد در این کلاس را بفهمم؛ رابطهای که بیشتر از یک تجربه آموزشی، شبیه پیوندی خانوادگی است.
مرضیه حوتی آرام و باحوصله از آغاز این مسیر میگوید. او متولد سال۵۶ است و پساز گرفتن مدرک کارشناسی فقه و حقوق اسلامی، درحالیکه فرزند کوچکی داشت، تصمیم گرفت پا در مسیر فعالیتهای جهادی بگذارد؛ «فرزند شیرخواره داشتم، اما دلم میخواست کاری برای بچهها انجام بدهم. برای همین وارد طرح جهادی جوادالائمه (ع) شدم و آموزشهای لازم را از آموزشوپرورش دریافت کردم تا بتوانم بهصورت جهادی خدمت کنم.»
او از سال۸۹ فعالیتش را بهعنوان نیروی جهادی آغاز کرد و در مسجدهای مختلف شهر، برای کودکان سه تا هفتساله کلاسهای روخوانی و روانخوانی قرآن برگزار میکرد؛ کلاسی که در پایان آن بچهها میتوانستند پانزدهسوره را حفظ کنند و بخوانند.
نقطه عطف مسیر معلمی
حوتی در همان سالها به مؤسسه «نرگسدلان منتظر» هم پیوست؛ مؤسسهای که فعالیتهای جهادی، فرهنگی و آموزشی را درکنار هم پیش میبرد. حضور در این مجموعه، فرصتی تازه برای گسترش فعالیتهایش فراهم کرد. در آنجا علاوهبر برگزاری کلاسهای رایگان آموزش قرآن، در طرحهای فرهنگی دیگر هم مشارکت داشت؛ ازجمله برگزاری کلاسهای مهدویت برای دختران نوجوان و برنامههایی که تلاش میکرد پیوند نسل جوان با مفاهیم دینی و هویتی را عمیقتر کند.
سال۱۳۹۲ نقطه آغاز فعالیت رسمی او در مدارس بوده است. تدریس را آغاز کرد و بهتدریج تجربههای بیشتری در کلاس درس به دست آورد. بااینحال، خودش نقطه عطف مسیر معلمیاش را سال۱۳۹۹ میداند؛ زمانیکه بهعنوان معلم در مدرسه «المهدی» واقع در محله پورسینا مشغول به کار شد. حوتی درباره تجربه تدریس در مدارس حاشیه شهر میگوید: این مدارس داستان متفاوتی دارند. شاید امکانات کمتر باشد، اما بچهها انگیزه و استعداد بیشتری دارند.
متنهای حال خوبکن خانم معلم
مرضیه حوتی حالا در بیشتر مدارس منطقه ۶ مشهد تجربه فعالیت جهادی دارد؛ مدرسه محبت، دوازدهفروردین و چندین مدرسه دیگر در محلههای کمبرخوردار. خودش میگوید در این منطقه، عقبافتادن دانشآموزان از درس، موضوع تازهای نیست؛ مسئلهای که ریشه در مشکلات اقتصادی و شرایط خانوادگی بسیاری از بچهها دارد؛ «خیلی از خانوادهها فرصت یا توان پیگیری درس بچهها را ندارند. بعضی از دانشآموزها هم بعد از مدرسه سر کار میروند. برای همین کلاسهای کمکدرسی عصرها در این مناطق خیلی رایج است و من هم سالها بخش زیادی از این کلاسها را برگزار میکردم.»
از همان روزهای اول تعطیلی، داوطلبانه پای کار آمد؛ معلمی که منتظر دستور و برنامه نماند و تلاش کرد راهی برای ادامه آموزش پیدا کند.
درمیان سالهای تدریس و فعالیت جهادی، خاطرات زیادی در ذهنش مانده. یکی از این خاطرات مربوط به دختربچهای دبستانی است؛ دانشآموزی که بهدلیل چسبیدگی انگشتان دستش، از حضور در جمع خجالت میکشید و گوشهگیر بود. مادر نابینایی داشت و شرایط سخت اقتصادی خانواده، روی روحیه و درسش تأثیر گذاشته بود؛ «خیلی کم حرف میزد و خودش را از بقیه جدا میکرد. سعی کردم آرامآرام به او نزدیک شوم. بعد از هر بار املا یا انشا، کنار برگهاش چند خط برایش مینوشتم؛ متنهای کوتاه و قشنگی که حالش را بهتر کند و یخش باز شود.»
همین چند جمله کوتاه، آغاز یک دوستی عمیق شد. دخترک کمکم شروع به صحبت کرد؛ از زندگیاش گفت، از نگرانیها و سختیهایی که در خانه تجربه میکرد: «کمکم به درس علاقهمند شد و اعتمادبهنفسش برگشت. بعد از مدتی، تبدیل شد به یکی از شاگردهای خوب کلاس.»
کلاس حضوری در مسجد
حالا بیش از یک ماه از تعطیلی مدارس بهدلیل شرایط جنگ میگذرد؛ روزهایی که دوری از کلاس درس، نگرانی تازهای برای خانوادهها و معلمها به وجود آوردهاست. در چنین شرایطی، نقش معلمها پررنگتر از همیشه است؛ کسانی که تلاش میکنند ارتباط بچهها با درس قطع نشود.
به گفته مدیر مدرسه المهدی (عج)، مرضیه حوتی از همان روزهای اول تعطیلی، داوطلبانه پای کار آمد؛ معلمی که منتظر دستور و برنامه نماند و تلاش کرد راهی برای ادامه آموزش پیدا کند. ابتدا کلاسها در بستر برنامه شاد برگزار میشد، اما این شیوه خیلی زود محدودیتهایش را نشان داد. خودش میگوید: برنامه شاد مدام قطع و وصل میشد. از طرف دیگر، خیلی از بچهها اصلا اینترنت یا گوشی مناسب نداشتند و عملا از کلاس جا میماندند.
همین مسئله باعث شد تصمیم دیگری بگیرد؛ تصمیمی که دوباره او را به مسجد و فعالیتهای جهادیاش برگرداند. حالا سهروز در هفته، در مسجد امامحسین (ع) محله کنهبیست (موعود)، برای دانشآموزان کلاسهای حضوری رایگان برگزار میکند؛ «اینجا دیگر خبری از میز و صندلی و امکانات مدرسه نیست، اما همین که میتوانیم حضوری کلاس داشته باشیم، خیلی ارزش دارد.»
کلاسها ابتدا فقط برای دانشآموزان مدرسه خودشان برگزار میشد، اما کمکم بچههای مدارس دیگر هم به این جمع اضافه شدند. حالا تعداد دانشآموزان کلاس به بیشاز سینفر رسیده؛ بچههایی که روی فرش مسجد کنار هم مینشینند و درس میخوانند، درحالیکه معلمشان تلاش میکند نگذارد روزهای سخت، آنها را از مسیر آموزش دور کند.
مسجدی که به کلاس درس تبدیل شد
در شکلگیری این کلاسها، همراهی مسجد امامحسین (ع) و مسئولان آن نقش مهمی داشتهاست؛ همراهیای که به گفته حوتی، در همه مسجدها دیده نمیشود. او میگوید برخلاف برخی مسجدها که از برگزاری چنین برنامههایی استقبال نکردند، در این مسجد از همان ابتدا نگاه مثبتی به این طرح وجود داشته است.
حجتالاسلام جعفر آقاجاننژاد، امام جماعت این مسجد، به همراه فرمانده پایگاه بسیج مسجد، خودشان با مرضیه حوتی صحبت کردند و از او خواستند کلاسهای آموزشی را در فضای مسجد برگزار کند؛ این پیشنهاد خیلی زود به شکلگیری یکی از کلاسهای شلوغ کمکدرسی محله منجر شد.
آقاجاننژاد معتقد است مسجد تنها محل عبادت نیست و بهویژه در شرایط بحرانی، باید به پایگاهی برای حمایت از مردم و پاسخ به نیازهای محله تبدیل شود.
* این گزارش دوشنبه ۲۱ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ در شماره ۶۶۹ شهرآرامحله منطقه ۵ و ۶ چاپ شده است.
لینک کوتاه
آوا و نمــــــای شهر
