مداح محله شفا، برای حفظ سنت‌های عزاداری می‌کوشد

احمد پورمنفردی|از ۵۰ سال پیش که میهمان سفره اهل بیت است خدمتگزاری رهروان امام (ع) در اولویت کارهایش قرار دارد. او از مداحان خوب محله و از پیش‌کسوتانی است که علاوه بر مداحی، پرورش شاگردان بسیاری را نیز در کارنامه خود دارد. ابوالفضل اشکذرنژاد معروف به اشکذری، مداح ۵۸ ساله  محله شفا را می‌گویم. به بهانه محرم سری به یکی از مجالسش زده‌ایم و میهمان صحبت‌هایش شده‌ایم؛ حرف‌هایی از جنس رشادت‌های امام حسین(ع)، وفاداری حضرت ابوالفضل(ع) و صبر حضرت زینب(س).

ملاباجی؛ یادت بخیر

از او می‌خواهم به گذشته برگردد و از سال‌های نخستین و نقطه آغاز بگوید. او از ملاباجی می‌گوید؛ مادرش که هم مداح بود و هم معلم قرآن، از این می‌گوید که همیشه در خانه‌شان صدای روضه می‌پیچید و شب‌های پنج‌شنبه هم‌محله‌ای‌ها راه خانه‌شان را در پیش می‌گرفتند تا با شرکت در روضه‌های ملاباجی محله نوغان، قرآن نیز بیاموزند. بیشتر شاگردان ملاباجی امروز از قاریان و حافظان مطرح مشهد هستند.

ابوالفضل اشکذری می‌گوید : مادرم از هشت سالگی مرا به هیئت می‌برد و از مداحان هیئت می‌خواست که اجازه دهند من هم مداحی کنم چون می‌دانست مداحی را از خود او و با نشستن پای منبرهایش آموخته بودم. این‌گونه شد که نخستین‌بار نوحه‌ام را در مسجد عرب‌ها و در هیئت هراتی‌ها خواندم. بعد از مادرم روضه‌های او را ادامه داده‌ام و هرماه یک‌بار در شب‌های چهارشنبه روضه‌هایش را برپا می‌کنم.

مادرم در کربلا از خدا می‌خواهد بچه‌ای به او بدهد و جالب اینجاست من در یک‌سالگی و از کربلا شروع به راه رفتن کردم

مادرم مرا از حضرت ابوالفضل(ع) هدیه گرفت

تولد این مداح محله ما نیز ماجرایی شنیدنی دارد. در این مورد می‌گوید: مادرم در سفر زیارتی کربلا هنگام طواف ضریح حضرت ابوالفضل(ع) از خدا می‌خواهد بچه‌ای به او بدهد تا مداح آقا شود، یک‌سال بعد من متولد می‌شوم و مادرم اسم ابوالفضل را برایم انتخاب می‌کند. جالب اینجاست که من در سن یک‌سالگی و از کربلا شروع به راه رفتن کردم.

برای نخستین‌بار در مجلس استاندار مداحی کردم

نخستین مداحی رسمی‌ام را در سن ۲۵ سالگی و در منزل آقای غفوری‌فرد، استاندار وقت انجام دادم. آنجا هیچ‌کس مرا نمی‌شناخت. طبق معمول همه جلسه‌ها مداحان را انتخاب کرده بودند تا به نوبت برنامه اجرا کنند، من در ابتدای ورود به جلسه رفتم و کنار تریبون نشستم. هنگامی که مداح دوم نوحه‌اش به پایان رسید در فاصله زمانی که مداح سوم برای اجرا در جایگاه حاضر شود من ناخودآگاه از جایم بلند شدم و در کنار جایگاه شروع به خواندن کردم.

بعد از انجام این‌کار همه با تعجب به یکدیگر نگاه می‌کردند و می‌پرسیدند این کیست که بدون هماهنگی شروع به خواندن کرده است؟ وقتی این اعتراض‌ها به مقامات رسید آن‌ها گفتند اجازه دهید نوحه‌اش را بخواند چون هم صدای رسایی دارد و هم شعر خوبی می‌خواند.

ابوالفضل اشکذری که بازنشسته سپاه است با اشاره به دوران خدمتش در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ‌عنوان می‌دارد: در زمان جنگ در امور شهدای بخش تعاون سپاه مشغول فعالیت بودم و هنگامی که شهدا را برای خاک‌سپاری می‌آوردند من از طرف سپاه در جلوی کاروان تشیع پیکر شهدا مداحی و روضه‌خوانی می‌کردم.

خدمتگزاری در مهدیه و شاگردی مرحوم کافی

او از استادانش به نیکی یاد می‌کند و ادامه می‌دهد: نخستین استادم مرحوم کافی بود. من از ۱۶ سالگی در مهدیه تهران توفیق خدمتگزاری داشتم به همین دلیل پای منبر مرحوم کافی می‌نشستم و از وی درس‌های زیادی می‌آموختم. او نخستین استادی بود که دستم را گرفت و از طریق مداحی، روضه‌خوانی و برپایی مجالس مرا خادم اهل‌بیت کرد.

این مداح پیش‌کسوت محله ما می‌افزاید: معمولا برای مداحی، اشعار سنگین و پر مفهوم را می‌پسندم به همین خاطر از شعرهای شاعرانی همچون معیری، آذر، سازگار، میثم تهرانی و صائب تبریزی بهره می‌برم.

همراهی به نام همسر

ابوالفضل اشکذری که ۲۰ سال در شهرستان‌های دیگر به مداحی پرداخته است از همراهی و همدلی همسر و فرزندانش چنین می‌گوید: همسر و فرزندانم همیشه با من همراهی می‌کردند. بعضی وقت‌ها که به شهرستان می‌رفتم آنها را نیز همراه خودم می‌بردم.

۱۰ سال در هیئت علوی‌های تربت‌جام مداحی می‌کردم که می‌توانم بگویم بهترین دوران مداحی‌ام بود، زیرا آنجا عزاداری به سبک محلی صورت می‌گرفت. ۵ سال هم در فردوس مداح هیئت ابوالفضلی‌ها بودم و دوسال از عمرم را نیز در یزد به مداحی مشغول بودم.

به لطف و عنایت ائمه(ع) فرزندان صالحی دارم

او ادامه می‌دهد:چهار دختر و سه پسر دارم که به لطف خدمت در دستگاه اهل بیت همه آن‌ها فرزندان صالحی تربیت شده‌ا‌ند و می‌دانم که این موضوع از لطف ائمه(ع) است. دو دخترم خادم حرم مطهر رضوی هستند و به نوعی راه خودم را دنبال کردند. به اینجای صحبتش که می‌رسد به این شعر اشاره می‌کند:

گرد حرم دویده‌ام، صفا و مروه دیده‌ام / هیچ‌کجا برای من، کربلا نمی‌شود

حاج ابوالفضل اشکذرنژاد در ادامه می‌گوید: در ۳۰ سفری که به کربلای معلّی داشته‌ام همیشه برای کاروان این شعر را زمزمه کرده‌ام و علاقه زیادی به آن دارم. او در پایان به مداحان جوان توصیه می‌کند که برای حفظ سنت‌های عزاداری بکوشند و از اشعار پرمعنا استفاده کنند تا معرفت مستمعان به اهل بیت و ائمه افزایش یابد. همچنین از مداحان پیش‌کسوت می‌خواهد که شاگردانی را پرورش دهند تا راه آن‌ها را ادامه دهند.

*این گزارش شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۱ در شماره ۳۴ شهرآرامحله منطقه دو منتشر شده است.