درختان توت خیابان علویه که بیش از ۲ دهه قبل میان کارگاهها و کارخانهها کاشته شد، حالا هم سایه دارند و هم محصول. در گوشهوکنار این خیابان، درختان کوتاه و بلند توت دیده میشود که در روزهای اردیبهشتی، کام اهالی محله را شیرین میکند.
در گذشته بسیاری از مردم از مشهد و روستاهای اطراف، به قلعه وکیلآباد میآمدند تا توت جمع کنند زیرا درختانی که باغبانان حاج حسین آقا ملک میکاشتند به ویژه توتهایش در بین تمام محلهها زبانزد بود.
حمید فخرایی تعریف میکند: باغ یکقِرانی روبهروی خانهمان بود. در گذشته، هرکس میخواست از آب یا فضایش استفاده کند، باید یکقِران پول میپرداخت. با بچههای محله هرروز عصر مقابل همین باغ، بساط فوتبالبازی ما به راه بود.
کلاهدوز ۲۳ یکی از خیابانهای پرتردد بولوار کلاهدوز است که تا چندسال قبل از انقلاب، در آن باغهای انگور و توت و زمینهای خاکی فراوانی بوده است و به «کوچه باغ هاشمی» معروف بود.
نغندری میگوید: مشهدیهای قدیم نذر خوبی داشتند؛ نذر کاشت درخت توت. اینجا که آمدیم این درخت بود و وقتی به ثمر نشست، فصل توت، همسایهها را خبر میکردیم برای خوردن توت.
حاج علیاصغر تحققی از حرمت داشتن درخت توت در روزگار قدیم میگوید. او شیرینی توتهای وکیلآباد، سلام و صلوات طبقکشها هنگام توتتکاندن و طبقهایی را که روی سرشان با دوچرخه میبردند، بهخوبی در خاطر دارد.
مثل همه پارکهای محلی است. درخت دارد، زمین بازی، زمین ورزشی و.... اما اینجا زیباییای دوچندان دارد. غرق در سرسبزی و گل است.
سیدحسن رضوی تعریف میکند: زمانیکه توتها میرسید، هر صحرا مشغول تکاندن درختانش میشد. توت، مصرف غذایی داشت و حتی اهالی با نان و توت روزه میگرفتند. نان هم با آرد جو تهیه میشد، نه گندم. اینجا زن و مرد کنار هم کار میکردند و کسی بیکار نبود.
فاطمه تقیزاده خاطره اولین سالی که روزه گرفته است را تعریف میکند: خدابیامرز پدرم برای اینکه من را تشویق کند، نزدیک افطار یکقران پول میداد و میگفت برو برای خودت خوراکی بخر.
خانه خاندان ملا ازغدی حدود ۱۰۰ سال پیش ساخته شدهاست. این خانه اگرچه به ثبت ملی نرسیده، سبک معماری و هنر خاص آن باعث شده از سایر خانههای همدورهاش متمایز شود.
معبر اندیشه۹۳ یکی از معابر پرتراکم محدوده قاسمآباد و بخشی از محله ایثارگران است که از ابتدا تا انتهای آن بیش از بیستمجتمع مسکونی قرار دارد.
اردیبهشت که میشود، در حاجیآباد، زیبایی را میبینیم و خنده را میشنویم. درختان، سرسبز و پرتوت است و اهالی با نشاط به توت جمعکردن مشغول هستند.
مرحوم پدرم در فصل توت ششهفت کارگر میگرفت که در کنار آنها همه خانواده هم کمکدستش بودیم. از میان ما، چند نفر گوشههای چادر را میگرفتند و یک نفر بالای درخت شاخهها را میتکاند.
اواسط اردیبهشت وقتی که زمین جانی دوباره میگرفته و پر از عطر گل میشده است، اهالی روستا شروع به بستن تور زیر درختان میکردند. توتخوری رسم دیرینهای بوده است که اهالی اینجا همزمان با رسیدن توت، آن را زنده نگه میداشتند.
قدمزدن در کوچه امت27 (شهید علیاکبر درخشی) را به فهرست گشتوگذارهای خود اضافه کنید. کوچهای در محله حسینآباد که انتهایش ما را به میل کوره آجرپزی قدیمی شاهخراسان میرساند و پشت این کوچه بوستان بزرگ امت و پارک بازار و پردیس سینمایی هم هست.
خیابان دهخدا که به بزرگراه شهید بابانظر راه دارد، یکی از معبرهای پرتردد محدوده پنجتن است که به دلیل مجاورت با خیابان اصلی، بار ترافیکی آن را هم کم میکند. به عبارتی بخشی از خودروهای عبوری این معبر را برای دسترسی به بزرگراه انتخاب میکنند. علاوه بر این، به دلیل وجود مراکز فرهنگی و آموزشی، این خیابان شلوغ و پرتردد است. وجود دو مسجد و دو مدرسه و مراکز فرهنگی دیگر در این معبر، دلیل ازدحام و شلوغی آن در بیشتر اوقات روز است.
در مشهد درخت توت را وقف عام می دانسته و معتقد بودهاند این درخت از ازل متعلق به عموم مردم بوده است و تا ابد، از آن همه مردم خواهد بود.
مهرآباد 13 خیابانی در محله اصیل و قدیمی مهرآباد در شرق مشهد است که زمانی در محاصره درختهای توت، انگور و زردآلو بوده، اما امروز این خیابان به زمینهای خالی منتهی میشود که در تابستان جز گرد و خاک و در زمستان هم جز گل و لای عایدی دیگری برای اهالی محله ندارد.