میدان داری کودکان در مسجد ابوالفضلی (ع)

پرهیزکار| شاید تصویر خیلی‌‏ها از مسجد، مکانی باشد فقط برای اقامه نماز آن هم توسط چند نفر از پیرمردان و پیرزنان و کسبه محل که به‌ندرت در بین آنها نوجوانان و جوانان جا دارند. اما تا آنجایی که تاریخ در گوشمان زمزمه کرده است، مساجد در صدر اسلام محلی برای حضور کودکان هم بوده است.

این امر تا جایی بود که هنگام نماز کودکی بر پشت پیامبر می‌‏نشست و ایشان آن‌قدر سجده را طولانی می‏‌کردند تا او به میل خودش پایین بیاید و به این ترتیب بچه از همان کودکی خاطره خوبی از مسجد در ذهنش باقی می‌ماند و با این مکان مانوس می‏شد.

پیامبراسلام (ص) خوب می‏دانست که اگر بچه را در سنین کودکی از مسجد جدا کنیم، انس او با مسجد کم‌رنگ می‌شود.

راز این صمیمیت در چیست؟

حجت‌الاسلام کاظمی، امام جماعت مسجد ابوالفضلی (ع) شهرک شهید باهنر است که توانسته بچه‏های زیادی را جذب مسجد کند. مسجدی که او مسئولیت اقامه نماز در آن را به عهده دارد به خاطر حضور پررنگ بچه‏ها متفاوت‌تر از بقیه مساجد است. وقتی برای تهیه گزارش به این مسجد می‏روم، صدای شور و شوق بچه‏‌ها‏ فضای مسجد را پرکرده است و امام جماعت آن‌قدر با آنها سرگرم است که مدتی طول می‏کشد تا متوجه حضورم ‏شود.

دوست دارم زودتر مصاحبه را با او شروع کنم و راز این همه اشتیاق بچه‏‌ها که نظیر آن را نه در کوچه و خیابان و نه در مدرسه که فقط در پارک و شهربازی‏ می‌توان دید را بدانم. دوست دارم بدانم چطور توانسته این همه بچه را دورخود جمع کند. تاجایی‌که من دیده‌ام بچه‏ها تا یک روحانی را می‏بینند، خیلی مودبانه به او سلام می‌کنند و می‌روند، اما تا حالا ندیده‌ام بچه‏ها از سروکول یک روحانی بالا بروند و آن‌قدر با او صمیمی شوند که او را بابا خطاب کنند. یکی می‌گوید بابا این کتاب‌ها را کجا بگذارم، دیگری می‏گوید بابا کارنامه‌ام را آورده‏ام، پسربچه‌‏ای هم با صدای بلند می‌‏گوید بابا پس کی ما را اردو می‌‏بری و سوال‌هایی از این قبیل.

اعجاز استفاده از روانشناسی کودک

به عنوان اولین سوال از او می‌پرسم که چطور توانسته این همه بچه را جذب مسجد کند؟ درحالی‌که خنده‌ای که با بچه‌ها داشته هنوز روی صورتش نمایان است، می‌گوید: خیلی راحت؛ با روان‌شناسی کودک سعی کردم خود را به دنیای کودکانه آنان نزدیک کنم، دنیایی که پر است از سروصدا، بازی، شیطنت و اشتباه. البته بچه‏ها با همه این خصوصیات عاشق مسئولیت هم هستند و دوست دارند موردتوجه قرار گیرند. ما هم فقط به این دو ویژگی توجه کردیم و توانستیم فرمول انس بچه‌ها با مسجد را بسازیم.

دوران کودکی را از دست ندهیم

کاظمی ادامه می‌دهد: از نظر تربیتی، کودکی دوران طلایی تربیت‌پذیری انسان است ولی متاسفانه همیشه مورد غفلت قرار می‏گیرد. اگر در تربیت، دوران کودکی فرد را از دست بدهیم در واقع می‌شود گفت که همه تربیت او را از دست داده‏ایم.

او انتظار ندارد که کودک همه ویژگی‌های کودکی‌اش را پشت در مسجد بگذارد و با شمایل یک انسان بزرگ وارد شود، بلکه بچه‌ها را با همه بچگی و شیطنتشان در مسجد پذیرفته است.

مسجد جای بچه بازی نیست

او ادامه می‌‏دهد: متاسفانه در مساجد امروزی خیلی‌ها با حضور بچه‌ها مشکل دارند، به‌خصوص هیئت امنا که بیشتر مسن هستند و تا سروصدا می‌شنوند با کودکان بدرفتاری می‏‌کنند و می‌‏گویند مسجد جای نماز خواندن است نه جای بچه‌بازی.

هیئت امنا هم بچه‌ها علاقمند شدند

البته او این مشکل را هم به بهترین شیوه حل کرده است، آن‌هم با استفاده از نیازی که افراد مسن به مفیدبودن و احساس ارزشمندی دارند. هر یک از آنان را به عنوان مربی انتخاب کرده و مسئولیت آموزش صحیح‌خوانی نماز بچه‌ها را به عهده آنان گذاشته است. این طرح به قدری افراد مسن مسجد را درگیر کرده است که پیرمردی که حوصله نیم ساعت کار کردن با بچه‌ها را نداشته، گاهی اوقات برای اینکه دل بچه‏‌ها را نشکند، ساعت‌ها در مسجد می‌ماند تا زودتر از آنان امتحان بگیرد و مهر تایید را روی کارنامه نمازشان بزند و آنان را خوشحال کند. آنان از اینکه مهر تاییدشان نشانه قبولی بچه‏‌هاست احساس مفید بودن می‌کنند.

صدور گواهینامه مسجد باعث شده تلاش بچه‌ها بیشتر شود

صدور گواهینامه مسجد

ابتکار دیگری که این روحانی خوش‌فکر محله ما برای جذب بچه‏ها انجام داده است، صدور گواهینامه مسجد برای بچه‌های مسجد است. این کارت برای اینکه رسمیت بیشتری داشته باشد، مانند گواهینامه‏های راهنمایی و رانندگی طراحی شده و براساس نوع فعالیتی که انجام می‏دهند، رتبه‌بندی شده‏ است و بچه‌ها تلاش می‌کنند که روزبه‌روز رتبه بالاتری بگیرند.

بچه‌ها همه کاره‌اند

خلاصه در این مسجد بچه‏ها همه کاره‌اند و همه امور مسجد به کمک آنان انجام می‏‌شود. کار توزیع مهر، کتاب ‏دعا، پذیرایی، مرتب‌کردن کفش‏ها و کتاب‌های کتابخانه و حتی تهیه ملزومات مراسم جشن و جوایز از جمله کار‌هایی است که آنها انجام می‌دهند.

حضور بچه‌ها در جلسه هیئت امنا

حجت‌الاسلام کاظمی در ادامه می‏گوید: ما حتی در جمع هیئت امنا هم نمایندگانی از بچه‌ها داریم و هر وقت جلسه هیئت امنا برگزار می‌شود، آنها هم باید شرکت کنند و در مورد امور مسجد نظر بدهند، مثلا اگر قرار است جشنی برگزار شود آنان هم به عنوان نماینده بچه‌ها نظر می‌دهند که این جشن چگونه باید برگزار شود.

او خاطرنشان می‌کند: در این جلسات بچه‌ها گروه سرود را از مدارس معرفی می‌کنند و در مورد تزیینات و نحوه پذیرایی و تقسیم کار‌های جشن برنامه‌ریزی می‌کنند و نظر آنها مثل نظر سایر اعضای هیئت امنا در برنامه‌ها اعمال می‌شود.

شاگرد اول‌ها هم به مسجد بیایند

در حال گفت‌و‌گو با کاظمی هستم که چند نفر از بچه‌ها کارنامه خود را می‏آورند و به او تحویل می‌‏دهند. کنجکاوانه در مورد دلیل این کار سوال می‌‏کنم که می‌گوید: این هم یک روش برای جذب بچه‏‌هاست. در مسجد اعلام کرده‌‏ایم هرکس معدلش بالای ۱۸ است، کارنامه خود را بیاورد تا در میان نمازگزاران به او جایزه بدهیم. با اینکه هنوز روز‌های اول اعلام نتایج مدارس است، تا حالا ۳۰ نفر کارنامه‌شان را آورده‌اند.

مطلب مرتبط دوستی‌ در مسجد حضرت‌ابوالفضل (ع)

نماز ۹ دقیقه‌ای و حضور حداکثری

حجت‌الاسلام کاظمی می‌گوید: همه اهالی محل اعم از زنان خانه‌دار، بچه‌ها، نوجوانان و جوانان و همچنین کسبه می‌دانند که نماز در این مسجد بیشتر از ۹ دقیقه طول نمی‌کشد، زیرا در نماز جماعت فقط به خواندن واجبات نماز بسنده می‌کنم و اگر برنامه سخنرانی یا هر برنامه دیگری داشته باشیم بعد از نماز اجرا می‌کنیم و هرگز بین دو نماز برنامه‏ای نداریم تا کسبه و زنان خانه‌دار به کارهایشان برسند و هرکس که فرصت دارد از برنامه‌های جانبی مسجد هم استفاده کند.

آموزش احکام به شیوه نوین

البته برنامه‌های آموزشی و سخنرانی‌ها هم به صورت خلاصه و در زمان کوتاه و به بهترین شیوه ارائه می‌شود.

امام جماعت مسجد ابوالفضلی (ع) شهرک شهید باهنر می‌گوید: در بحث آموزش احکام هم هر جلسه بیشتر از ۱۰ دقیقه طول نمی‌کشد. پنج دقیقه با تصویر که از لپ‌تاپ و دیتا استفاده می‌کنیم و پنج دقیقه هم صحبت، و همین باعث می‌شود بچه‌ها در زمانی کوتاه، احکام را یاد بگیرند و خسته هم نشوند. اینها راهکار‌هایی بود که برای جذب افراد بیشتر و به‌ویژه بچه‌‏ها از طرف یکی از امامان جماعت ارائه شده و نتیجه خوبی هم داشته است. باشد که مورد تامل دیگران نیز قرار گیرد و فضای مساجد هر روز با طراوت‌تر و شادتر شود.

*این گزارش در شماره ۶۲ شهرآرا محله منطقه ۶ مورخ ۷ مردادماه سال ۱۳۹۲ منتشر شده است.